همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٣

فرستادن هلاكو ايلچى به بغداد پيش خليفه مستعصم

سخن‌هاى او هست يكسر مثل * نبودست مثلش به علم و عمل

يكى ديگرش نصر سيار « 1 » بود * كه پيرى دل‌افروز و هشيار بود 355

به زور و به دانش ، به مردى مناز * كه روزى نشيب است و روزى فراز

چنان سروران را به سستى راى * نكردست نسبت كسى ، هيچ‌جاى

و ليكن چو اقبال برتافت روى * چه چاره كند مردم چاره‌جوى

چو بفكند طاو [ و ] س اقبال پر * نه مردى به كار آيد آنجا نه زر

كه نوشيد يك شربت از جام دهر * كه بازش ندادند ناكام زهر 360

كه را ديده‌اى خرم از روزگار * كه درپى نشد خسته و سوگوار

كدامين سر و تاج ديدى و شاه * كه آخر نشد كمتر از خاك راه

بسى ديده‌ام در زمانه امير * يكى روز و ده روز ازآن‌پس اسير

هر آن‌گه كه ظالم شود شهريار * درخت اميدش نيايد به‌بار

به عدل است بنياد شاهى به‌جاى * به بد نيست سرو بزرگى به‌پاى 365

چو عادل بود خسرو كامكار * برويد گل و لاله بر جاى خار

ز خاك [ سيه ] بردمد بوى مشك * به تو ميوهء تر دهد ، چوب خشك

شود خار و خون مثل خرما و شير * همان خاك تيره شود آبگير

به يك جا كند آبخور ميش و گرگ * به راحت بود خرد و خرم بزرگ

ز جور است بنياد شاهى خراب * ز عدل است تا زنده ماهى در آب 370

زوال آورد ظلم در ملك و مال * سر گردنان را كند پايمال

نبارد يكى قطره باران ز ابر * خورد آدمى را پلنگ و هزبر

برون نايد از كرم پيله حرير * به بستان درون ، خون شود جمله شير

رعيت شود عاجز از درد و رنج * نه لشكر بماند شهان را ، نه گنج

شنيدم من از كار نوشيروان * كز او آب عدل و كرم شد روان 375

يكى روز بد كرد [ ه ] عزم شكار * به پيرامنش لشكرى كامكار

يكى مرد را ديد چون پيل مست * به صحرا كلنگى گرفته به دست

به هرجا كه سوراخ موشى بديد * دلاور به نزديك آن مىدويد

( 1 ) نصر بن سيار نيز با او بود و در اين جنگ امتحانى نيكو داد ، همان ، 100 .