همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٦

خلافت مروان بن محمد بن مروان بن حكم پنج سال بود

نخستين كسى بود پور بجير * كه در بيعت آمد به نزديك مير

100 بكشتند آخر براهيم را * نيارم سخن گفت از بيم را

ز كار براهيم رفتن برون * نظر كن به كار سپهر حرو

كه جز بستن و خستنش كار نيست * دلى نيست كز دستش افگار نيست

به نيكى گراى اى دل بدنشان * به جان در همه دار نيكى نشان

بد و نيك خواهد برون شد ز دست * ببين تا ز هر دو كدامين « 1 » به است

105 پس از تو كسانى كه دين‌پرورند « 2 » * چنان كن كه نامت به نيكى برند

بسا كس كزاين خاكدان درگذشت * دراز است كى گويم اين سر « 3 » گذشت

كنون قصهء كار مروان كنم * شكايت نه از تير و كيوان كنم

ز صد سال چون شد فزون بيست و هفت * بيامد يكى مير و ديگر برفت

ز مروانيان گشت مروان امام * بر او گشت كار خلافت تمام

پس از وى از آن دوده كس « 4 » برنخاست « 5 » * به عباسيان رفت آن شغل راست

5 نبد پادشاهيش افزون ز پنج * بسى ديد اندر جهان درد و رنج

كنيزى سيه‌چرده بد مادرش * به زر مالك اشتر خريده سرش

از آن نردبان آخرين پايه بود * در آن دودمان مادرش دايه بود

شنيدم كه مروان پركين و خشم * به كردار موشى بدى گربه‌چشم « 6 »

لبش بود مانند خرطوم پيل * دلش تيره مانند درياى نيل

10 بزرگان از آن گفته‌اندش حمار * كه او بعد صد سال شد آشكار

عرب چون‌كه صد سال گردد تمام * حمارش نهند از سر عقل نام

اگر خوانده‌اى داستان عُزير * بدانى ز كردار اين كهنه دير

برآنم كه دوران مروانيان * به صد سال نزديك شد زآن‌ميان

ز مروانيان بود مروان نخست * به كار اندرآمد ز ناگاه چست

( 1 ) كرامين ( 2 ) برگريد ( 3 ) در ( 4 ) كرنس ( 5 ) نخواست ( 6 ) گريه جشم