نقاوة الآثار في ذكر الاخيار در تاريخ صفويه ( فارسى ) — الصفحة ٥٤٢

ذكر مخالفت اهالى مملكت گيلان بار ديگر و بيان انقلاع شجره حيات ايشان از سيلاب غضب پادشاه سكندر سير

تفصيل اين اجمال آنكه نوبت ثانى كه على خان بدست عساكر ظفر مآثر نواب ركن السلطنه فرهاد خان گرفتار گشت و لطف نواب مشار اليه شامل حالش گشته و بار ديگر بحكومت مملكت گيلان رسيده مرتبه‌اش از حالت سابق برگذشت ، بنابر اثبات مقدمهء سابقه ، كه آثار عهد و پيمان مردم گيلان زود از صفحهء وجود زايل مىشود و آن مقدمات « 1 » بر طاق نسيان نهاده باز آغاز سركشى و خلاف كرد و در تابستان سنهء اثنى و الف بار ديگر باتفاق جمعى از اهل نفاق ، به انگيختن فتنه و فساد و افروختن آتش كينه و عناد پرداخت و بعد از اطلاع اركان دولت مطاع بر اعمال ناموافق او و آن زمرهء فسدهء منافق رو ، لشكرى زياده از شمار ، از پياده و سوار سراسر تفنكچى و كماندار به قصد قلع و قمع شجرهء خبيهء آن گروه اشرار و آن سركردهء خيل فجاربه آن بلاد و ديار رفته علم كشش و كوشش افراختند و او تاب مقابله و طاقت مقاتله نياورده بيكى از جبال راسخات و اعلام شامخات آن محال پناه برده پاى تمكن در دامن قرار و ثبات كشيده و سپاهيان مردافكن و غازيان جلادت شعار صف شكن به هيأت مجموعى آن كوه را نقطهء دايرهء جنگ و جدال ساختند .

شعر

يكى كوه بر رفته بر لامكان * كمر بسته از كهكشان بر ميان

زحل گشته پيوسته پيرامنش * چو نخجير جا كرده بر دامنش

ز چرخ نهم تيغش انگيخته * ثوابت چو حصبا برو ريخته

كشيده بدامن چو اوتاد پاى * نجنبيده چون قطب هرگز زجاى

دليران عرصهء هيجا و شيران معركهء وغا ، مكرر جنگ بر آن قلعهء سنگين و حصار متين انداخته بنا بر صعوبت طريق آن جبل و مناعت آن مقام زحل محل ، لشكريان بهرام حسام را چندان كارى از پيش نميرفت . لهذا به انديشهء ديگر پرداخته و تيغ تدبير ديگر آخته فوجى كثير از دلاوران خونريز ، بل موجى كبير از

( 1 ) - ظاهرا : زايل مىشود ، آن مقدمات