نقاوة الآثار في ذكر الاخيار در تاريخ صفويه ( فارسى ) — الصفحة ٤٨٢

گفتار در ذكر « 1 » مخالفت اهالى مملكت گيلان و بيان تسخير آن كشور بار ديگر بحسن تدبير و ضرب شمشير نواب ركن السلطنة القاهره فرهاد خان

و قسّام روزگار در آن عرصهء كارزار ، جمعى كثير را طعمهء اژدهاى شمشير آبدار و نشانهء تير و تفنگ آتشبار ساخت و بعضى را مفسر آيت « يَوْمَ تُوَلُّونَ مُدْبِرِينَ ما لَكُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ عاصِمٍ » « 1 » تفهيم و تعليم كرده از ميدان كينه و ستيز ، در وادى فرار و گريز انداخت و بسيارى از گيلانيان جنگلى ، به زخم تيغ و تير مبارزان معركهء پردلى كشته گشته از خون ايشان هر سوئى جوئى روان گرديد و فضاى عرصهء پيكار درياى خون شده موج آن به اوج گردون رسيد .

شعر

در آن جنگل از جنگ گيلانيان [ 265 ] * ز خون گشت هر سوى جوئى روان

زبس خون كه از گيلكان ريختند * چو بحر خزر بحرى انگيختند

در آن بحر خون مركبان باكجيم * شناور شده همچو ماهى سيم

درختان درو جنگل از موج خون * علمهاء شدّه شد آن لاله گون ؟

بدست يلان نيزه‌هاى سفيد * شد از خون جنگاوران سرخ بيد

كله خود بر فرق گردون هنوز * ز خون گشت چون تاج بستان فروز

سپرها مشبك ز پيكان تير * شده مطبخ رزم را « 2 » آرد بيز

زره‌ها شده « 3 » چاك چاك از حسام * در آن دشت افتاده چون كهنه دام

شده خود ، از تيغ كين چاك چاك * چو بار صنوبر فتاده به خاك

آخر الامر ، بيمن اقبال پادشاه سكندر همال و حسن اهتمام خان فلك مقام ، شكست كلى بر لشكر طالشه كلى و سرهنگان گيلان افتاده پاى ثبات و قرارشان بزلازل خوف متزلزل گشته هر چند نفر بطريق أين المفر گويان ، روى ادبار [ بوادى فرار ] نهادند و دست قضا بساط اجتماع و طرح كينه و نزاع آن جمع حيوان طباع را درنورديد و امراى ظفر قران ، مقارن طلوع آفتاب فتح ، من حيث المجموع ، بخطهء

( 1 ) - سورهء 40 - آيهء 33 . ( 2 ) - م : رزم آرد بيز . ( 3 ) - م : زر شده .