نقاوة الآثار في ذكر الاخيار در تاريخ صفويه ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٥

ذكر مراجعت موكب ظفر قران از دار العباد يزد بصوب دار السلطنهء اصفهان و بيان بعضى از وقايع كه سانح شد در آن جزو زمان

بعواقب امور [ و ] خاتمت كار ، كه در جميع مواد نظر در آن از لوازم حزم و عاقبت انديشى است نپرداختى ، و اگرچه او را قصد از تقرير اين مقدمات ، نه انگيز مادّهء خلاف و نفاق بود و شاهزاده‌ها را نيز از استماع اين مقالات شائبهء اراده غلطى و داعيهء نقيضى پيرامون حواشى و ضمير مصادقت تأثير نميگرديد ، اما بنا بر آنكه بعضى حكايات مناسب و بعضى مقامات و هر كلام ملايم هر مقام نيست ، آثار محسنه از آن حكايات ، نتايج معقوله از آن مقدمات بظهور نرسيد و ثمرهء نيك از آن تخم افشان مترتب نگرديد . نهال آمال كه از خوش آمد گوئى ، در چمن ضمير ايشان نشاند ، برى جز ندامت نداد و اساس اقبالى « 1 » كه از خاطر جوئى در گلشن اميدشان طرح كرد ، درى غير از ملالت بر روى ايشان نگشاد .

شعر

نباشد خردمند مردم شناس * كه گويد حكايت ز روى قياس

سخن هر چه گويد ز نيك و زبد * شود تخمى و عاقبت بر دهد

بسا حرف ، كان بر زبان آورى * كز آن كارها با زيان آورى

هر آن حرف كايد برون از دهان * باندك زمانى بگيرد جهان

چو حرفى گذشت از ميان دو كس * برآمد بگرد جهان در نفس

چه خوش گفت داناى صاحب ادب * كه آن دو نباشد به غير از دو لب

هر آن نكته كايد ترا در ضمير * نگر تا نباشى به گفتن دلير

سمند سخن تا به جائى متاز * كز آنجاش نتوانى آورد باز

سخن گرچه گوئى زاندازه بيش * مآل سخن به كه بينى ز پيش

نه هر قصه‌اى لايق گفتن است * نه هر گوهرى قابل سفتن است

( 1 ) - م : اقبال .