نقاوة الآثار في ذكر الاخيار در تاريخ صفويه ( فارسى ) — الصفحة ٧٥

ذكر مجملى از كيفيت حالات و چگونگى اوقات پادشاه فرخنده صفات و استيلا يافتن ملكهء بلقيس مرتبه بر تمشيت مهمات سركار پادشاهى و تصرف نمودن در لوازم امور رعايا و سپاهى و غيره

گستاخى درآيند و اعداء از هر طرف لواى خصومت و مخالفت برافرازند و رخنه‌گران ملك از هرجانب به اجتماع سپاه كينه و نزاع بپردازند و از اينجهت گفته‌اند :

« الملك قائم بالعدل و الرياسة و بقاؤه بالضبط و السياسة » .

نظم

چو بر طبع شه لهو غالب بود * بعشرت شب و روز راغب بود

بروز آورد شب بعيش و طرب * بكام دل خود كند روز و شب

نماند بدل قدر و مقدار او * به جائى رسد عاقبت كار او

كه نه ملك ماند به او نه سپاه * ز هرجانبى سركند كينه خواه

چو شه را سياست نيايد به كار * نگيرند لشكر از او اعتبار

جهان گرچه خوش از عدالت بود * نگهدار دولت سياست بود

عدالت شود با سياست چويار * بود بر شهان مملكت پايدار .

مؤيد اين مقال و مؤكد اين مثال آنكه چون اخبار اوضاع و اطوار عشرت - آثار شاه مطاع به اطراف و اكناف ممالك رسيد و هر يك از حكام و ملوك شيوهء حسن سلوك نوّاب كامياب از سالكان مسالك شنيد « 1 » ، خواندگار والى ولايت روم كه ممالك ايران را خصمى ازو قوىتر و دشمنى از و قريب‌تر نيست و از سلاطين الدّالخصام و و اشدّ الانتقام است ، بعد از استماع اين حالات ، سپاهى چون حركات دواير افلاك بىچند و چون و مانند ذرّات عالم خاك از حيّز حساب و شمار بيرون با بعضى از پاشايان « 2 » عظيم الشأن از راه و ان و واسطان بجانب شماخى و شروان فرستاد و آن سپاه بعد از وصول به آن نواحى ، امراء و حكام آن حدود با جنود ظفر ورود حسب المقدور و حيث الميسور بدفع و منع آن گروه قيامت شكوه پرداخته نهايت جلادت و

( 1 ) - م : بشنيد . ( 2 ) - د : پادشايان م : پادشاهان .