مهمان نامه بخارا ( تاريخ پادشاهى محمد شيبانى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٣

وصف مدرسهء خانيه در سمرقند

ذكر رفتن حضرت خان بتماشاى مدرسه در سمرقند

ذكر رفتن حضرت خان بتماشاى مدرسه در سمرقند

دوم روز عزم خانى متوجه تفرج مدرسهء عاليه شد كه بناى خاصه آن حضرت است و صباح روز شنبه بارهء سعادت و اقبال را در زير زين زينت و جمال كشيده بر بارگاه خلافت حاضر گردانيدند و حضرت اعلى خاقانى خانى بدولت و اقبال بربارهء عزّ و جلال راكب گشته و حاضران از سلاطين كامگار و علماء عاليمقدار و امراء نامدار در ظلّ رايت عالم مدار مصاحب و مراكب گشته ، از دروازهء چهار راهه به شهر سمرقند بىمانند در آمدند . آن مملكت فرخنده آثار را دولت از در در آمد كه او را از ورق [ 124 ر ] چهرهء حضرت خليفهء زمان فال بخت و مراد بر آمد و موكب همايون از اسواق آن مدينه بطريق وقار و سكينه عبور فرموده در عين دولت و كامرانى در عالى مدرسهء خانى نزول اجلال فرمودند .

وصف مدرسهء خانيه در سمرقند

وصف مدرسهء خانيه در سمرقند

چه مدرسه ! بنايى مشدّد كه اساس آن از تشييد مبانى ارم ذات العماد حكايت گويد و اساسى ممهّد كه بنايش رفعت بر طاق مقرنس فلك مثمن جويد .

طاقش مگر جفت نهم طاق گردونست كه اساس گنبد هرمان نزد او پست و دونست .

حجراتش از حجرات جنة فردوس سخن گوست و ايوانش در رفعت فراز ارتفاع گنبد مينوست ، صحنش از اتساع « 1 » عرصه ، خلاء غير متناهى را اثبات كرده و سقفش از نقوش زركارى ، سقف سبع طباق را در مقام خجالت آورده .

ابيات

در سمرقند خان چو مدرسه ساخت * شهرت علم در جهان انداخت

چرخ هفتم كمينه پايهء او * بلك نه چرخ زير سايهء او

( 1 ) - در اصل : اقساع .