وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٣٤
از 20 ربيع الثانى 1315 مطابق 18 سپتمبر 1897
از 20 ربيع الثانى 1315 مطابق 18 سپتمبر 1897
از 20 ربيع الثانى 1315 مطابق 18 سپتمبر 1897
جناب حاجى شيخ جعفر كه يكى از علماى خوب شيراز بوده و هرگز اذيت ايشان به كسى نرسيده بود و كارى به خير و شر كسى نداشت مرحوم شد . سه روز ختم گذاردند ، تمام اعيان و اشراف و علماى شيراز به مجلس فاتحه‌خوانى حاضر شدند . جناب ناظم الدوله هم خودشان روز سيم رفتند ختم را برچيدند . همان روز سيم دو دستهء سينه زن كه يكى دروازه سعدى و ديگرى ميدان مولايى بودند به جهت پس و پيش رفتن با هم نزاع كردند ، از طرفين قريب بيست نفرى زخمى شدند بعد به هزار مشقت علما و بيگلربيگى آنها را از هم جدا كردند ، روز بعد يك نفر از دروازه سعدى را حكومت گرفته يك دست او را بريدند .
ديگر آنكه شب چهارشنبه غرهء شهر جمادى الاول حكم معزولى جناب ناظم الدوله رسيد و نواب و الا فرمانفرما حاكم فارس و بنادر شده‌اند . تلگرافا قوام الملك نايب الحكومه است ، كارهاى حكومتى تمام با ايشان است و كارهاى مالياتى هم همين قسم كه به نصير الملك بود حال هم به ايشان سپرده است تا بعد چه شود . از قرار مذكور تا آخر همين ماه نواب و الا فرمانفرما از طهران حركت خواهند كرد .
ديگر آنكه اقتدار السلطان كه از حكومت بوشهر معزول شد به شيراز آمده چند روزى در شيراز توقف كرده بعد به سمت طهران حركت كرد .
ديگر آنكه مجير السلطنه كه به جهت حكومت بنادر و بوشهر آمده بود حكم شد به هرجا كه برسد او را رجعت دهند . اين خبر دو فرسخى شيراز به مجير السلطنه مىرسد ، شب وارد شيراز مىشود و در منزل حاجى غلام حسين خان مدير گمرك شيراز شب را توقف كرده على الطلوع با اسب چاپارى مراجعت به طهران مىنمايد .
ديگر آنكه اعزاز السلطنه برادرزاده و داماد جناب ناظم الدوله كه دو سه ماه بود ناخوش سخت بود روز دوشنبه ششم ماه جمادى الاول فوت شد ، جناب ناظم الدوله و جميع علما و اعيان و اشراف فارس در تشيع جنازه حاضر شدند ، در امامزاده شاه مير على حمزه بيرون دروازه اصفهان امانت گذاردند كه همراه خودشان به معصومهء قم ببرند و در مسجد وكيل سه مجلس ختم گذاردند ، از جانب اعليحضرت همايونى تلگراف شد كه جميع علما بروند ختم را برچينند .
ديگر آنكه بنادر و حكومت بوشهر و گمركات را نواب و الا فرمانفرما به جناب قوام الملك دادند ، سيصد و بيست هزار تومان تمسك سپرده است ، حاجى مسعود الدوله عمه‌زادهء خود را كه مردى است بسيار متقلب و دروغگو و منافق بحكومت بوشهر فرستاده و ماهى دويست و پنجاه تومان قرار گذارده او بدهد .
ديگر آنكه از قرار مذكور جناب قوام الملك واداشته بود سيف الممالك كه به طهران مىرود طايفهء عرب سرراهى از مشار اليه بگيرند ، چون با اقتدار السلطان هم سفر بودند وقتى كه عربها آمده بودند به‌طور دزدى سرراهى از آنها بگيرند بواسطهء جمعيت زياد تعاقب عربها كرده سه