وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦٤

از 14 صفر 1312 مطابق 16 اگست 1894

مؤيد الملك به توسط شيخ آقا پسر امام جمعه كه داماد اوست از ابواب جمعى كه به او واگذار بوده گرفته است .

ديگر آنكه نرخ نان و گندم و جو به همان قرار سابق است تفاوتى نكرده و صرف پول سياه و سفيد اين اوقات تومانى يك قران و سى شاهى است .

ديگر آنكه جميع كارها الحال رجوع به مستشار الملك است و مشار اليه هم مشغول وصول ماليات است .

ديگر آنكه درب بقعهء سيد ميرمحمد عليه السلام و مسجد جمعه و بعضى جاهاى ديگر كاغذ چسبانيده بوده‌اند و خطاب به سركار و الا ركن الدوله به اين مضمون كه " از روزيكه وارد شده‌ايد هيچ حكمى نكرده‌ايد ، اگر مرغى تخم بگذار اگر خروسى بانگ بگو ، ما همانيم كه قوام الملك را از شهر بيرون كرده‌ايم ، از گرسنگى تمام شده‌ايم ، اگر حكم درستى در فقرهء نان و پول سياه نكنى همين چند روزه بلوا خواهيم كرد " ، و خيلى عبارات ركيك ديگر هم نوشته بودند با اين كاغذ چسبانيده‌اند . هيچ به خرج ايشان نرفته ابدا حكمى نكرده‌اند . شهر و بيرونها هم كمال اغتشاش را دارد ، بقسمى است كه احتياط دارد شبها كسى بيرون شهر برود .

ديگر آنكه تسعير گندم و جو زيادتر شده ، گندم يك من بيست و هفت شاهى است ، جو يك من نهصد دينار است ، ساير اجناس هم گران است .

ديگر آنكه حكومت خيال دارد بيگلربيگى شهر را تغيير بدهد ، احتمال كلى مىرود اين دو سه روزه تغيير پيدا كند بواسطهء اينكه فراشباشى حكومت كه الحال بيگلربيگى است خيلى بىعرضه و طماع است . در شهر خيلى اغتشاش بهم رسيده است . حبيب الله خان پسر قوام الملك را هرچه اصرار كردند كه قبول بيگلربيگىگرى را بكند قبول نكرده رفت جلوى ايل عرب كه ماليات آنها را وصول نمايد و هم نظمى داده باشد .

ديگر آنكه شخصى كه شب هنگام كشته بودند و بيرون دروازه انداخته بودند ، قاتل آن مشخص شده كه خود داروغهء شهر است ، طمع در آن بقچه‌اى كه همراه آن شخص بوده كرده خواسته از او بگيرد نداده چماقى تو گوش او مىزند فورا افتاده مىميرد ، رد خون را از آنجاييكه ريخته بوده تا در خانهء داروغه برده‌اند ، ولى فراشباشى كه حال بيگلربيگى است مىخواهد خون را پايمال كند . بستگان مقتول رفته‌اند در مسجد حاجى نصير الملك پيش آقا ميرزا هدايت الله پيشنماز بست نشسته‌اند . آقا ميرزا هدايت الله عقب كرده كه داروغه بايد رفع ادعاى آنها را بنمايد . از قرار مذكور همان بقچه عينا در خانهء داروغه است .

ديگر آنكه حضرات فسايىها با ميرزا صدر الدين اصلاح كردند ، ميرزا هادى خان را كه نايب الحكومهء فسا بود معزول كرد ، يكى از پيشخدمتهاى سركار و الا ركن الدوله را نايب الحكومه كرده اين دو روزه خواهد فرستاد .

ديگر آنكه حاجى نصر الله خان ايلخانى قشقايى از بسكه به طوايف قشقايى بدرفتارى كرده همگى سرخورده‌اند ، ايل دره‌شولى كه طايفهء بزرگى از قشقايى است به طرف بهبهان رفته‌اند و ايل