وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٦
از 14 رجب 1311 مطابق 22 جنورى 1894
قوام الملك و حاجى نصير نگهدارى و حاجى محمد استاد قنادىها بوده‌اند . در همين بين عريضهء مجدد نوشته بودند كه : " ما سيصد نفر از ريش‌سفيدان و كدخدايان محله و غيره هستيم كه اين عريضه را به قيد التزام مىسپاريم كه ما قوام الملك را مىخواهيم و هركدام ما را يك‌به‌يك پاى تلگراف بخواهيد كه اقرار بر اين عرض خودمان بكنيم " . جناب نظام السلطنه از اين عريضه مطلع مىشوند حاجى محمد و ميرزا آقا را گرفته با چند نفر غلام روانهء بوشهر كردند ، بعضى توسط زياد كردند ، حاجى محمد را از بين راه برگردانيدند كه با مادر و عيال برود در خفر توقف نمايد ، ميرزا آقا هم در كازرون بماند . حاجى نصير را خواستند بگيرند رفته در خانهء امام جمعه بست نشسته است ، امام جمعه هم توسطى از او كرده ولى هنوز پذيرفته نشده است .
مورخهء روز يكشنبه سيزدهم ماه رجب المرجب سنه 1311 مطابق بيست و يكم جنورى 1894 .
از 14 رجب 1311 مطابق 22 جنورى 1894
از 14 رجب 1311 مطابق 22 جنورى 1894
پالتوى ترمهء شمسهء مرصع تنپوش همايونى كه به جهت جناب نظام السلطنه با پست خلعت فرستاده بودند روز چهارشنبه بيست و سيم خلعت‌پوشان گرفتند ، در تل سلام كه يك ميل از شهر دور است خلعت پوشيدند ، تمام بزرگان و خوانين شهر و تمام كسبه در بيرون شهر آمدند ، از تل سلام شليك توپ كردند تا در ميدان توپخانه و بعد از آن سلام عام نشستند . خيلى خلعت‌پوشان بزرگى شد كه كمتر چنين خلعت‌پوشانى واقع شده بود .
ديگر آنكه حاجى نصر الله خان ايلخانى ايلات قشقايى به شهر آمده مشغول حساب پرداختن است . از قراريكه حساب او را كرده‌اند باقى حساب او دوازده سيزده هزار تومان نقد و چهل و پنج هزار من گندم بده دارند ، پسرش هم هنوز در حبس است . حكومت جميع حواسش مصروف جمع‌آورى بقاياى خود است .
ديگر آنكه فوج دره‌جزين به سركردگى مصطفى خان ميرپنج كه همشيره‌زادهء مرحوم معتمد الدوله است دو روز است وارد شيراز شده و عوض فوج خوى هستند و مأمور بوشهر خواهند شد .
ديگر آنكه حكومت سال نو جناب نظام السلطنه مستقل شد ، ديگر بطور يقين تغييرپذير نخواهد بود ، در تدارك پيشكش و مساعده دادن و مشغول وصول باقى سال كهنه و قرارومدار سال نو هستند . از هر جهت بيرونها منظم است .
ديگر آنكه چند شب قبل چند سارق مىروند در خانهء ميرزا محمد شفيع پسر حاجى محمد صادق اصفهانى به قدر هفت هشت هزار تومان تنخواه از قبيل جواهر آلات و غيره برده‌اند . بعضى اين سرقت را نسبت به پسر صيغهء او مىدهند و از قرائن خارجه هم از قرار مذكور اين اسبابها جايى نبوده كه آدم غيره بتواند در آنجا برود مگر از خودى همدست شده باشند .
حكومت هم در تفحص و تجسس است و خيلى عقب كرده‌اند كه سارق را بدست بياورند .
ديگر آنكه بيست و چهار ساعت برف بسيار سنگينى آمد بشدتى كه تمام كوچه‌ها و راهها مسدود شده است كه در كوچه‌ها ممكن نيست سواره عبور كرد . به نظر چنين مىرسد كه قدرى چند