وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٦
از 27 شعبان 1310 مطابق 16 مارچ 1893
از 27 شعبان 1310 مطابق 16 مارچ 1893
از 27 شعبان 1310 مطابق 16 مارچ 1893
از قرار مذكور اعليحضرت همايونى تلگراف تغيرآميزى به سركار و الا ركن الدوله كرده‌اند و بد به ايشان تلگراف نموده‌اند .
ديگر آنكه جناب نظام السلطنه به تمام اهالى فارس تلگراف كرده‌اند حتى به حسين خان و رضا خان هم تلگراف نموده‌اند به اين مضمون كه " وساطت حضرت و الا فرمانفرما حاكم كرمان در پيشگاه اعليحضرت همايونى مقبول افتاد و از كرده‌هاى گذشتهء شما گذشت و عفو فرمودند ، هر قسم حضرت و الا فرمانفرما با ما قرار و مدار گذاشتند نوشته‌ام به رضا قلى خان كه به همان قسم با شما رفتار نمايد ، و اگر از حالا الى بعد خلافى از شما سر بزند برحسب تكليف با شما رفتار خواهد شد " . اين تلگراف را به توسط مدير گمركخانهء شيراز كرده بودند و حكم داده بودند كه سوار مخصوص برداشته ببرد به جهت حسين خان و رضا خان . مدير گمركخانه هم تلگراف را فورا فرستاد .
ديگر آنكه سركار و الا ركن الدوله تا يك ماه ديگر به جهت باقى و حساب پرداختن در شيراز توقف دارند . از قرار مذكور هشتصد قاطر و شتر براى شخص خودشان لازم دارند سواى به جهت عمله و نوكر قريب يكهزار و دويست سيصد مال لازم دارند . قيمت كرايهء شخص خودشان قريب ده هزار تومان مىشود ، اعليحضرت همايونى هفده هزار تومان به جهت مخارج راه ايشان از همين باقى كه دارند مرحمت فرمودند كه معجلا تدارك خود را ديده بروند . جناب نظام السلطنه از قرار تلگراف خودشان همين دو سه روزه بطور چاپارى و خيلى اختصار حركت خواهند كرد .
تلگراف به قوام الملك كرده‌اند كه وارد شيراز نشود در راه توقف نمايد تا ايشان به او برسند .
حاجى نصير الملك مشغول به حساب رسيدن است و باقى هرجا را معين كردن . از قرار مذكور چهار نفر در اين حكومت مداخل زياد برده‌اند و سركار و الا ركن الدوله را بدنام كرده‌اند ، ميرزا تقى خان وزير و ميرزا صدر الدين مستوفى و بيگلربيگى و محمد حسن خان حاكم داراب و بهارلو . حالا به حساب اين چهار نفر رسيدگى مىنمايند . محمد حسن خان حاكم داراب را حاجى نصير الملك نوشته بگيرند نگاه دارند و تحت الحفظ به شيراز بياورند چونكه در آنجا خيلى اجحاف و تعدى به مردم كرده و مال مردم را به زور گرفته است ، يك قلم بيست و پنج هزار تومان از كلانتر داراب و برادر او گرفته و آنها را ده ماه زنجير كرده بود و خانهء آنها را خراب كرده است .
ديگر آنكه مردم فارس تماما از اين تغيير حكومت خوشوقت هستند ، خصوصا از آمدن جناب نظام السلطنه كه بسيار خوشحال شده‌اند .
ديگر آنكه روز اول ماه رمضان خبازان هم‌شور شده بودند كه نان را گران كنند ، شب تا سه از شب گذشته نان پيدا نمىشد كه اغلب بىنان ماندند ، روز بعد حاجى نصير الملك فرستاد خبازان را آوردند ، يك نفر را چوب زيادى زدند و التزام گرفتند كه نان را يك من هفتصد دينار بفروشند و از آن روز تاكنون نان فراوان است و به همين تسعير مىفروشند .
ديگر آنكه محمد حسن خان حاكم داراب تا خبر عزل حكومت را مىشنود از داراب فرار