وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤١١
از غرهء محرم 1310 مطابق 26 جولاى 1892
سال 1310 وقايع اتفاقيه دار العلم شيراز
سال 1310 وقايع اتفاقيه دار العلم شيراز
از غرهء محرم 1310 مطابق 26 جولاى 1892
از غرهء محرم 1310 مطابق 26 جولاى 1892
از شب اول ماه محرم تا به حال هوا را شب و روز خيلى سرد كرده است كه از اعتدال خارج است .
ديگر آنكه از قراريكه مذكور مىشود در بهبهان نواب عين الملك يكنفر از اهل آنجا را كشته است ، مردم جمعيت كرده و اغتشاش نموده‌اند و هنوز هم آن اغتشاش باقى است .
ديگر آنكه در حسينيهء قوام تعزيه مىخوانند ، چند نفر از مهتران صمصام الملك خواسته بودند آنجا دعوا كنند ، فراشان حكومتى آنها را زده بودند ، سربازان كه چاتمه داشتند با طبالچيان بحمايت مهتران صمصام الملك ريخته بودند فراشان و اهل شهر را زده بودند ، اهل شهر هم به حمايت يكديگر آنها را ميزنند ، تعزيه بهم مىخورد ، چند نفر از طرفين زخمى و سرشكسته شده‌اند ، زنها از روى پشت بام آجرپارهء زيادى به سر مردمان زده‌اند . مردم باطنا خيال فتنه و فساد و شورش را دارند . اين چند روز از علما سر و صدايى بلند نيست اگرچه باطنا محرك عوام هستند كه بلوايى كنند . قاطبهء مردم از اين حكومت رنجش دارند و در تدارك بلوايى هستند .
ديگر آنكه نواب مستطاب و الا ركن الدوله دام اقباله قرنطينه كه مشتمل از حكيم و سرباز و سوار باشد فرستاده‌اند در علىآباد سر راه يزد كه به ده‌بيد مىرسد گذاشته‌اند ، از قرار روزنامهء تلگرافى كه از آباده رسيده چند نفر از طايفهء شش بلوكى قشقايى از مشهد مقدس مراجعت كرده در اقليد رسيده‌اند ناخوشى و با در آنها بوده چند نفر از خودشان در اقليد تلف شده‌اند و چند نفر از اهل اقليد ، و اهل اقليد فرار كرده‌اند ، و اقليد تا شيراز شش منزل است . حكومت حكم قرنطينهء سالمى داده‌اند كه فيما بين راه سرحد به گرمسير بگذارند كه قوافل عبور نكنند ، پانزده روز حكم داده‌اند آنها را نگاه دارند ولى با اين حالت باز عنقريب به شيراز خواهد رسيد . در خود شهر شيراز بواسطهء ميوه‌جات زياد ناخوشى اسهال و زهير بسيار است كه به همين ناخوشى از قرار تقرير حكما روزى چهار پنج نفر از كوچك و بزرگ ميميرند ، بيشتر از اطفال تلف ميشوند ، اگرچه حكم داده‌اند كوچه‌هاى شهر را پاك كنند و تميز نگاه دارند ولى باز هم خيلى كثيف است و عفونت دارد .
ديگر آنكه الحمد الله هنوز در شيراز بروز ناخوشى و با نكرده ، چند شب است كه همه شب يك دو مرتبه زلزله مىآيد ولى خرابى نرسانيده است . ديگر آنكه چند روز است كه هوا خوب شده است از شدت گرمى افتاده ، شبها در كمال سردى است .