وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٢
از غرهء محرم 1302 مطابق 21 اكتوبر 1884
ديگر آنكه حاجى محمد حسن نام امين ضرابخانهء طهران پول سياه زيادى بىسكه از بندر بمبئى خواسته كه در طهران سكه كند و به هر بلدى بفرستد ، آن پول وارد به شيراز شده ، تجار شيرازى مشورت به يكديگر كرده‌اند كه اگر پول سياه زياد شد جميع دادوستد بعد از اين به پول سياه مىشود و در دول خارجه پول سياه برنمىدارند ، و متفق شدند كه به دربار عارض بشوند .
ديگر آنكه مجددا حضرت و الا ظل السلطان حكمى به ده نفر روساى تجار مرقوم داشته‌اند كه ما نمىخواهيم در ساختن راه‌آهن تجار در مخارج آن با ما شراكت نمايند و خودمان قوه داريم كه تمام مخارج آن را متحمل بشويم ، چنانچه از هر بلدى يك نفر تاجر به اصفهان احضار شده يك نفر تاجر هم از ده نفر شما به اصفهان بياييد كه ميخواهيم مشورت با تجار هرجا شده باشد . ده نفر روساى تجار عرض كرده‌اند كه ما همان عرض كه سابق كرده‌ايم اگر راه‌آهن از راه بوشهر به شيراز جارى بشود به اصفهان در مشورت خانه حاضر ميشويم و اگر از راه محمره جارى بشود كارى نداريم و در مشورت خانه حاضر نخواهيم شد .
ديگر آنكه نواب خليل ميرزا رئيس تلگرافخانهء شيراز وارد شده و نظم تلگرافخانهء شيراز با سابق خيلى تفاوت كرده ، پيشتر كمال اغتشاش را داشت .
ديگر آنكه جناب صاحبديوان از شيراز رفته‌اند به سركشى املاكات شخصى خود سفرشان تا دو هفته طول خواهد كشيد .
ديگر آنكه از قرار اخبار تلگرافى وزارت تجارت ايران را به جناب مخبر الدوله وزير علوم مرحمت شده ، احتمال دارد رئيس تلگرافخانهء شيراز را رئيس تجار قرار بدهند چونكه حال در سوال و جواب هستند .
ديگر آنكه پسر ميرزا حسين خان نوادهء جناب جلالت مآب صاحبديوان روز شنبه سيم ماه صفر تفنگ دو لوله در كرده ، باروت آن زياد بوده هر دو لولهء تفنگ در دست او تركيده انگشت ابهام او را مجروح كرده است .
ديگر آنكه روز گذشته دزدى رفته در جبه خانه مقدار زيادى از اسباب نقره و غيره دزديده خواسته كه نقره‌آلات را به فروش برساند او را گرفته‌اند برده‌اند نزد مقرب الخاقان محمد رضا خان قوام الملك ، معظم اليه او را حبس كردند و خدمت جناب صاحبديوان هم اظهار داشته‌اند ، هنوز حكمى دربارهء ايشان نشده .
ديگر آنكه توپچيهاى ساخلو شيراز مرخص شده ميروند ، به قدر يكصد و پنجاه نفر توپچى جديد مأمور شده مىآيند .
ديگر آنكه شب ششم ماه صفر كه مولود اعليحضرت پادشاهى مىبود چهار بازار وكيل را چراغانى كرده جناب صاحبديوان آن شب را از قبيل علما و خوانين و اشراف و تجار را به ضيافت به منزل خود ( دعوت ) نموده و در ميدان توپخانه آتش‌بازى كردند و روز ششم به عدد سن اعليحضرت همايونى شليك توپ كردند .
مورخهء روز يكشنبه هيجدهم ماه صفر المظفر سنهء 1302 مطابق هفتم ديسمبر 1884 .