وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١١
از 24 جمادى الاولى 1301 مطابق 22 مارچ 1884
خودش مىخواهد بدهد و از مردم نگيرد . حاجى نصير الملك به خيال اينكه جاى مرحوم قوام الملك را بگيرد به جناب صاحب ديوان عرض كرده است كه " اين مساعده را من از خودم مىدهم به شرطى كه تمام كارهاى مرحوم قوام الملك را واگذار به من نماييد " . در حقيقت وزير فارس شود . ميرزا عبد الله كه الحال تمام عمل فارس با مشار اليه است به جناب صاحب ديوان عرض كرده كه " به چندين ملاحظه اگر حاجى نصير الملك داخل عمل شود و از تمام عمل مالياتى فارس مطلع شود براى شما خوب نيست ، بهتر اين است كه پول مساعده را پانزده هزار تومان خودتان بدهيد و ده هزار تومان من مىدهم ، بعد از مردم و عمال دريافت مىكنم ، و اگر از بابت تفاوت عمل مرحوم قوام الملك بخواهيد بهتر از من كسى كه اطلاع ندارد ، هرچه ميل شماست مىكنم " . صاحب ديوان به همين طمع از حاجى نصير الملك بنقد گذشته و ميرزا عبد الله را در كار دارد ، در حقيقت حكومت مهملى است .
مورخهء روز جمعه بيست و سيم ماه جمادى الاول 1301 مطابق بيست و يكم مارچ مسيحى 1884 .
از 24 جمادى الاولى 1301 مطابق 22 مارچ 1884
از 24 جمادى الاولى 1301 مطابق 22 مارچ 1884
افواها مذكور است كه لقب صاحب ديوانى را به ميرزا حسين خان پسر جناب صاحب ديوان داده‌اند و لقب آصف الدوله را به جناب صاحب ديوان .
ديگر آنكه زرقانىها كدخداى خود را نخواسته‌اند ، ريش‌سفيدان زرقان دو تيره شده‌اند ، بعضى به حمايت كدخدا و برخى به حمايت رعايا به شيراز آمده‌اند ، ميانهء آنها نزاع است . جناب صاحب ديوان خيال دارند كه آدمى از خود به جهت تحصيل و وصول ماليات معين نمايند .
ديگر آنكه فراشباشى نواب جلال الدوله با ناظم خلوت معظم اليه بر سر قلق نزاعى كرده بودند ، عملهء خلوت به حمايت ناظم خود و فراشان به حمايت باشى خود بهم افتاده بودند . نواب جلال الدوله فراشباشى را چند توى سرى و فراشان را چوب مىزند ، فراشباشى به جناب صاحب ديوان عارض مىشود ، چون حق به فراشباشى بوده ناظم خلوت را با چوبدست خود چند تا توى سرش مىزنند و حكم مىنمايند كه از شهر شيراز ببرند او را بيرون كنند . لله‌باشى خدمت جناب صاحب ديوان وساطت ناظم خلوت را مىنمايد ، فورا مىفرستد ناظم خلوت را مىآورند چوب زيادى مىزند و سردارى ترمه به فراشباشى خلعت مىدهند . خواستند منشىباشى را كه پسر حاجى سيد ابراهيم وكيل شه‌بندر عثمانى است چوب بزنند به توسطهاى زياد از تقصير مشار اليه گذشتند چون‌كه چنين دانسته بودند كه اين فساد و فتنه از جانب مشار اليه شده است .
ديگر آنكه خبر رسيده لطفعلى خان پسر جناب صاحب ناخوش بسيار صعبى است كه گمان بهبودى در او نمىرود بدين واسطه جناب صاحب ديوان بسيار دلتنگ و ملول هستند .
ديگر آنكه دختر مرحوم مشير الملك كه زوجهء حاجى ميرزا محمد است هرچه ارث از پدرش به مشار اليه رسيده بود تماما را هبه به حاجى ميرزا محمد كرده است و حاجى ميرزا محمد تلگرافا حاجى نصير الملك را وكيل كرده كه با حاجى ميرزا احمد خان از بابت ارث گفتگو نمايد .