وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٦
امين الملك ، قوام ديوان ، ضياء الملك و ديگران
نوبندگان فسا مير غضب رفت در همانجا سر سه نفر را بريد .
ديگر آنكه محصلى از حكومت و چند نفر سوار بهارلو و عرب به جهت گرفتن فريدون خان لشنى كه مقرب الخاقان قوام الملك تهمت دزدى به او زده بود و در نزديكى ارسنجان او را گرفته بودند و خانه و طايفهء او را غارت كرده بودند ، مقرب الخاقان محمد حسن خان كه ضابط لشنى است به حكومت عارض مىشود كه بىاطلاع من او را گرفتهاند و مبالغى از طايفهء فريدون به غارت بردهاند . فرضا او دزد بوده حال كه دزد نيست ، مشغول رعيتى است ، قوام الملك محض عداوتى كه فيما بين بوده به حكومت به ضد مشار اليه عرض كرده . چند نفر از لشنى سر طويلهء حكومت بست بودند . از قرارى كه خبر رسيده فريدون را رضا خان عرب و چند نفر از لشنى از دست محصلين گرفته و بردهاند . تا خبر به حكومت مىرسد اين لشنىها كه در سر طويله بست بودند مىآورند جميعا را نفرى پانصد تازيانه ميزنند و گوشهاى آنها را مىبرند و محبوس مينمايند . به محمد حسن خان هم نوشتند كه كدخداهاى لشنى را در هر كجا باشند بگيرند و محبوس نمايند تا حكم ثانى برسد .
ديگر آنكه سربازهاى فوج افشار كه سپرده به اردشير خان سرتيپ است به جهت مواجب نه ماههء آنها كه نرسيده است شب هنگام درب منزل حكومت جمع شده بودند ، داد و فرياد زياد كرده بودند . حكومت سلاطين آنها را گرفت ، دو سه نفر از آنها را چوب زيادى زدند و ما بقى را حبس نمودند .
ديگر آنكه اردشير خان سرتيپ بواسطهء مخبط شدن ، از تبريز اقبال الدوله كه عموى مشار اليه باشد او را خواسته بود ، اين دو روزه روانهء تبريز است و بجاى او پسر خود را بچاپارى روانه كرده است ، در راه است .
ديگر آنكه ميرزا محمد على خان لشكرنويسباشى پسر مرحوم ميرزا نعيم نورى به ناخوشى قولنج فوت گرديد .
ديگر آنكه مقرب الخاقان قوام الملك چون مشتبه به حكومت كرده بود كه حضرات لشنى مقصر و دزد هستند ، محصلى كه از حكومت به جهت گرفتن فريدون نام لشنى رفته بود به حكومت نوشته بود كه تقصير از سوارهاى قوام الملك بوده كه فريدون را فرار دادهاند . خيلى تغير به قوام الملك كردند و آن اشخاص كه محرك آن كار بودهاند حكما از مشار اليه خواستهاند .
ديگر آنكه مقرب الخاقان قوام الملك چون بر حكومت اشتباه كرده بود و حكم به گرفتن و غارت لشنى صادر كرده بود ، سوارهاى عرب و بهارلو روى خانههاى لشنىها ريخته بودند ، جميع اموال آنها را غارت كردهاند حتى زنها و دخترهاى ايشان را كشيدهاند ، جميعا به كوه و بيابان فرار كردهاند از مرد و زن . از قرارى كه مذكور مىشود به ملاك لشنى و خود لشنى مبالغ گزافى ضرر وارد آمده است .
ديگر آنكه از لار چنين خبر رسيد كه شيخ مذكور خان سر راه آقا فتحعلى جراشى را گرفته بوده شب هنگام عبور آقا فتحعلى شليك تفنگى مىنمايد ، شش نفر كشته مىشوند و چند نفر هم زخمى . هنوز از حكومت حكمى نشده است .
ميدان توپخانه
ميدان توپخانه
ميدان توپخانهء شيراز در عهد ناصرى
حسام السلطنه
حسام السلطنه
به عرض نواب و الا چنين رسانيدند كه ميرزائى كه سر صندوق عدالت نشانده بودند به جهت تثبيت اسامى عارضين ، عريضهجات مردم را بازكرده ، پس از مطالعه . . .
ص 20
معتمد الملك
معتمد الملك
جناب جلالت مآب فرمانفرما ، يك روز در تكيهاى كه مشير الملك شبيه تعزيه بيرون مىآورد تشريففرما شدند و مشير الملك يك طاقهشال و مبلغ يكصد تومان پول نقد پيشكش ايشان نمودند .
ص 48
عزت الدوله
عزت الدوله
و همچنين يك روز هم عزت الدوله . . . به تكيهء مشير الملك تشريففرما شدند ، باز يك طاقهشال ترمه و يكصد تومان پول با يك غلام سياه خواجه ، . . .
ص 48
مهديقلى ميرزا سهام الملك
مهديقلى ميرزا سهام الملك
مخلوق يك محلهء كازرون جهرم . . . پيشكش به جهت ايشان تعيين مىكنند كه نواب مهديقلى ميرزا حكم چاپيدن محلهء دشتاب را به آنها بدهد . .
ص 47
مشير الملك ميرزا ابو الحسن خان
مشير الملك ميرزا ابو الحسن خان
بواسطهء اينكه مشير الملك معمم بود در وقت ورود به شيراز يك كلاهى و يك آبدستى به جهت وى . . .
ص 74
معتمد الدوله ( فرهاد ميرزا )
معتمد الدوله ( فرهاد ميرزا )
من حاكمم نه رئيس جمهورى ، اگر ميخواهيد من حاكم باشم از اين احكامات به من نفرمائيد ، اگر چنين باشد فورا عازم تهران مىشوم . . .
ص 106
امين الملك ، قوام ديوان ، ضياء الملك و ديگران
امين الملك ، قوام ديوان ، ضياء الملك و ديگران