وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٩١

از 18 جمادى الاولى تا 16 جمادى الثانيه 1295

ديگر آنكه ميرزا محمد على منشى محمد حسن خان كه بواسطهء كاغذپرانى به اهل دشتستان محبوس بود او را محبوسا به شيراز آوردند ، چون در آن كاغذ از طايفهء قاجار بدگويى كرده بود نواب اشرف و الا معتمد الدوله حكم كردند كه اول جميع قاجار و شاهزادگان كه در شيراز هستند او را چوب زده ، بعد فراشان حكومتى چوب بسيارى به او زدند . خواستند دست او را ببرند از جهت سيادت عفو كردند ، ولى محبوس است .

ديگر آنكه از بهبهان خبر رسيد كه در ليراوى كه از محالات بهبهان است اعراب باديه‌نشين آنجا با اهل ليراوى نزاع كرده‌اند ، خواسته‌اند آنجا را بچاپند ، سرباز و سوارى كه مأمور آنجا بوده به حمايت اهل ليراوى بيرون آمده‌اند ، از طرفين كشته و زخمى شده‌اند ، دو سه نفر سرباز هم كشته شده است ، ولى هنوز خبر صحيحى نرسيده است . از اينجا محمد ابراهيم بيگ تفنگدار باشى نواب و الا احتشام الدوله با چند نفر سوار مأمور به رسيدگى كردن شد و رفت .

ديگر آنكه يازده نفر از طايفهء عرب كه در فارس گرفته بودند و ميگفتند دزد هستند وارد شهر كردند . حكومت نه نفر از آنها را دست بريد و دو نفر را در كوچه و بازار گردانيدند . از آن نه نفر دست بريده هيچكدام نمرده‌اند .

ديگر آنكه سيد فضل الله روضه‌خوان در بالاى منبر به اشخاص معتبر حرفهاى اراجيف زده بود . نواب مستطاب اشرف و الا معتمد الدوله از اين حركت ناشايسته مطلع ميشوند و مىفرستند او را مىآورند ، تغير زيادى به او ميكنند ، و چند توى دهنى گفتند به او زدند و ملتزم شد كه ديگر در بالاى منبر از هيچكس چه اعلى و چه ادنى بدگويى نكند .

ديگر آنكه گمرك شيراز و بوشهر را مقرب الخاقان نصير الملك بر ضد مقرب الخاقان قوام الملك در شصت و سه هزار تومان اجاره كرد . از اول سال پارس‌ئيل به نصير الملك واگذار شد ، و قرار شد كه مأخوذى از اول سال را قوام الملك به نصير الملك بپردازد .

ديگر آنكه از قرارى كه حاجى محمد باقر خان حاكم بندر ابوشهر به حكومت فارس عرضه داشته بود آقا فرج الله مباشر گمركخانه بعد از منع حمل جنس دريا ، پنهانى به قدر هزار تومان عشور گمركى گندم مرخص و شب هنگام به دريا حمل كرده‌اند . حكومت فارس عقب كردند كه او را مغلولا به شيراز بياورند . مقرب الخاقان قوام الملك توسطهاى زياد و استدعاهاى بىاندازه كردند كه من او را مىآورم ولى بدون زنجير باشد و در اينجا به حساب او رسيدگى شود .

ديگر آنكه از فراشبند خبر رسيد كه محمد خان بيگ قشقايى به عداوت على قليخان قشقايى خرمنهاى گندم و جو فراشبند را آتش زده است كه مبالغى ضرر به على قليخان رسيده است . از حكومت شاطرى رفت كه بازديد كرده خبر بياورد .

ديگر آنكه اسد الله بيگ آدم قوام الملك به جهت تفرقهء اسلام‌لو در پل ولنجى كه ملك نواب جمال الدين ميرزا است ، رفته بود ، به آنجا كه مىرسد گويا كسى متحمل او نمىشود ، به جهت ترسانيدن اهل ده تفنگى خالى مىكند ، مىخورد به يكى از خانه‌هاى دهاتى ، فورا بواسطهء آمدن باد مشتعل مىشود ، هفده خانه كه به هم متصل بوده آتش ميگيرد كه زنهاى اهل ده به صحرا