نفثة المصدور ( فارسى ) — الصفحة ١٣٦

حواشى و تعليقات

ابن الحسين المتنبّى ج 2 ص 23 و « يتيمة الدّهر » ج 1 ص 156

بيت مذكور مناسبست با مضمون اين بيت ابن نباتة السّعدى :

كفكف قسيّك يا فراق ، فإنّه * لم يبق فى قلبى لسهمك موضع

« يتيمة الدّهر » ج 2 ص 383

( 35 ) - ص 8 س 2 و 3 ربّ اخ . . . الخ بسا برادر كه تو را دوست دارد و حال آنكه از پدر تو نزاده است .

صورت مشهور در اين مثل چنين است : « ربّ أخ لم تلده أمّك » « جمهرة الأمثال » ص 107 « مجمع الأمثال » ج 1 ص 266 و 267 و « المستطرف فى كلّ فنّ مستظرف » ج 1 ص 35 و به صورت مذكور در متن نيز بقاعدهء مشهور اعراب « اسماء ستّة » بايد « أبوك » باشد ، مگر براى رعايت سجع ميان « يهواك » و « أباك » و بتبع اين قاعده كه در اعراب « أب » و « أخ » و « حم » در هر سه حالت رفع و نصب و جرّ ، تنها الف نيز جايز است .

در « شرح ابن عقيل على الفيّة ابن مالك » ج 1 ص 23 چنين آمده است :

« . . . و اللّغة الأخرى فى « أب » و تالييه أن يكون بالالف : رفعا ، و نصبا ، و جرّا ، نحو : « هذا أباه و أخاها و حماها ، و رايت أباه و أخاها و حماها ، و مررت بأباه و أخاها و حماها » و عليه قول الشّاعر :

إنّ أباها و أبا أباها * قد بلغا فى المجد غايتاها « 1 »

فعلامة الرّفع و النّصب و الجرّ حركة مقدّرة على الألف كما تقرّر فى المقصور . . . الخ » ر ك : « شرح المفصّل » ج 1 ص 53

( 36 ) - ص 8 س 4 - 6 اختيار الملوك . . . الخ برگزيدهء پادشاهان و سلاطين ، پادشاه بزرگان زمان ، پيشواى وزيران شرق ، كه خداوند بلندى ( رتبت ) وى را بر دوام

( 1 ) - براى اطلاع بر قائل اين بيت ر ك : « جامع الشواهد » باب الالف مع النون ، و ج 1 ص 23 حاشيه 6 از « شرح ابن عقيل على الفية ابن مالك »