نفثة المصدور ( فارسى ) — الصفحة ١٠

چند نكتهء صرفى و نحوى و لغوى

گاه به نيّت تأكيد نفى ميان علامت نفى و فعل فاصله آورده است « 1 » :

« . . . بهر قدمى كه نه بر جادّهء قرار زده‌ام ، امروز ندمى روى نموده . . . » 117 / 5 و 6 ، يعنى « بر جادّهء قرار نزده‌ام » ، نيز ، 11 / 13 ، 39 / 7 و 8 ، 123 / 3 و 4 .

ماضى در معنى مستقبل محقّق الوقوع : 67 / 12 ، كه در « حواشى و تعليقات » ص 259 ، بدان اشارتى رفته است .

در باب استعمال مصادر نكتهء بازگفتنى اينكه گاه بر خلاف روش متقدّمان افعالى به كار برده كه منشأ آن بناى مصدر جعلى يعنى افزودن « يدن » به آخر اسمهاى فارسى است . مانند « انجامد » 4 / 13 و « انجاميده « 2 » » 5 / 7 .

و گاه دو مصدر مرخّم را بدون حرف عطف بدنبال يكديگر آورده است .

مانند « شد آمد » 1 / 13 ، 27 / 5 .

تكرار صفت فاعلى براى نمودن تكرار عمل و تأكيد :

« . . . و از صادر و وارد . . . ترسان ترسان ، پرسان پرسان احوال او بوده‌ام . . . » 10 / 12 - 14 و 11 / 1 .

استعمال « از آن سپس » در موردى كه اكنون در محاورهء عمومى « بعد از آن » يا « پس از آن » مىگويند :

« . . . از آن سپس كه فرق فرقدين زير قدم سپردى . . . همّتت را از طلب معالى سآمتى نيامده است ؟ ! . . . » 97 / 6 - 8 .

« بيرون از » در موردى كه اكنون بجاى آن « بجز » و « غير از » به كار مىرود :

« . . . امروز بيرون از بعد مسافت چندان آفت و مخافت در راهست . . . » 55 / 12 .

( 1 ) - اين نوع استعمال در نظم و نثر فارسى نظاير بسيار دارد ، سعدى گويد : تا نه تصور كنى كه بىتو صبوريم * گر نفسى مىزنيم بازپسينست « طيبات » ص 49 س 5 و در « فردوس المرشديه » ص 190 س 11 و 12 آمده است : « . . . و هيچكس نبودى كه نام وى شفتى كه نه آرزوى ديدار وى كردى . . . » . ( 2 ) - ماضى نقلى با حذف رابطه .