نظام التواريخ ( فارسى ) — الصفحة ٥٥
يزدجرد بن شهريار بن اپرويز
فرخ‌زاد بن خسرو اپرويز
فرخ‌زاد بن خسرو اپرويز
در آن حالت كه شيرويه برادران را مىكشت او خرد بود بدان سبب خلاص يافت اما عقل و راى نداشت . [ مدت شش ماه بود ] « 1 » كه به پادشاهى نشسته بود كه يزدجرد را از فارس بياوردند و پادشاهى به وى دادند .
يزدجرد بن شهريار بن اپرويز
يزدجرد بن شهريار بن اپرويز
آخر ملوك فرس بود . چون شيرويه برادران را مىكشت دايهء يزدجرد او را پنهان كرده به فارس فرستاد و بزرگان فارس او را در اصطرخ مىپروريدند .
پس چون بشنيدند كه فرخ‌زاد در مداين بر تخت نشاندند و استعداد ندارد يزدجرد را به مداين بردند و به پادشاهى نشاندند . و همهء اطراف مملكت متغلبان فروگرفته بودند و استيلا مسلمانان را بود . مدت هشت سال به مداين بود . چون سعد بن ابى وقاص ، قادسيه را بگرفت رستم پسر فرخ را به جنگ وى فرستاد و تاج انوشيروان با جوهرى نفيس به چين « 2 » فرستاد به وديعت ، و خود به نهاوند آمد . چون بشنيد كه رستم كشته شد و لشكر هزيمت كرد و عرب فراپيش آمدند به اصفهان رفت و مدتى آن جايگه ببود . پس به كرمان رفت و از كرمان به مرو و آن جايگه اقامت ساخت . ماهويه كه نايب وى بود در آن طرف به سبب خيانتى كه كرده بود انديشيد ، بدان جهت ملك هياطله - و گويند خاقان - را بر سر وى آورد بر آن‌كه به معاونت مىآيند تا عرب را بردارند . يزدجرد چون بدانست كه غدر خواهند كرد بگريخت و در آسيابى رفت . آسيابان او را نشناخت ، به طمع جامه‌ها او را هلاك كرد و ملك از ملوك فرس به كلى منقطع شد و مسلمانان را مسلم گشت . يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ
( 1 ) - الف ندارد . ( 2 ) - نسخهء ب از اينجا تا الهادى موسى بن مهدى را ندارد .