منم تيمور جهانگشا ( فارسى ) — الصفحة ١١٢
فصل دوازدهم جنك با سردار مغول
پيرو اندرز آن مرد حكيم هستم كه ميگفت كار فردا را مىتوانى بانجام برسانى مشروط بر اينكه امروز براى بانجام رسانيدن آن قيام كنى . به همين جهت بعد از مراجعت از اصفهان ، بيدرنگ ، در كشور خود ماوراء النهر بتقليد اصفهانيها كبوترخانه بوجود آوردم و چون پيش‌بينى ميكردم كه مغولها از مشرق حمله‌ور خواهند شد عده‌اى از كبوتران را در فواصل مختلف بسوى مشرق فرستادم تا اينكه بتوانم زودتر از رسيدن مغولها مطلع شوم .
اولين كبوتر كه از مشرق بكبوترخانه سمرقند رسيد و آنجا نشست خبر آورد كه فرمانده مغولها مردى است باسم ( بيل - اورگون ) .
معلومم شد كه ( بيل - اورگون ) بفكر افتاده كه جاى جد من چنگيز را بگيرد و جهانگشائى كند و به خود گفتم اى تيمور بايد ثابت كنى كه تو فرزند چنگيز هستى نه ( بيل - اورگون ) . ( تيمور لنگ بطوريكه گفته شد از فرزندان چنگيز نبود و براى تفاخر خود را فرزند چنگيز معرفى ميكرد .
- نويسنده ) .
كبوتر دوم براى من خبر آورد كه قشون مغول بين ده تا دوازده ( تومان ) است يعنى بين يك صد تا يكصد و بيست هزار نفر . از وضع راه‌پيمائى قشون مغول فهميدم كه آهسته حركت مىكند و حدس زدم كه سربازان مغول با زن و فرزندان خود حركت مىكنند يا اينكه وسيله نقليه كافى ندارند . هنوز كبوترخانه‌هاى من طورى كامل نشده بود كه من بتوانم از سمرقند هم براى اطراف كبوتر قاصد بفرستم و كبوتران قاصد از اطراف بسمرقند مىآمدند . لذا من نمىتوانستم استعلام كنم كه راجع به علت كندى حركت قشون تحقيق نمايند . اين بود كه مصمم شدم به راه بيفتم و باستقبال آن قشون بروم .
كبوتران قاصد مرا از خط سير آن قشون مطلع ميكردند و مىدانستم از كدام راه به من نزديك مىشوند . من با هفتاد هزار سوار كه هريك داراى دو يدك بودند بسوى مشرق عزيمت كردم تا اينكه خصم را غافل‌گير كنم .
هنگام راه‌پيمائى ، سواران خود را به بيست دسته سه هزار و پانصد نفرى تقسيم نمودم كه بتوان طى طريق كرد . زيرا محال است كه يك فرمانده جنگى بتواند هفتادهزار سوار را كه هريك داراى دو يدك مىباشند به هيئت اجتماع به حركت درآورد . ما در راه اسبهاى خود را عوض مىكرديم و از پشت اسبهاى خسته بر پشت اسبهاى ديگر منتقل مىشديم . وقتى حس كردم كه به خصم نزديك شده‌ام دو طلايه جلو فرستادم و طلايه اول ، با من پانزده فرسنگ فاصله داشت . طلايه اول براى من خبر فرستاد كه قشون دشمن بزرگ است ولى اسب يدك ندارد . ( بيل - اورگون ) كه مى - خواست مانند ( چنگيز ) جهانگيرى كند نميدانست كه يكى از عوامل اصلى موفقيتهاى جد من اسبهاى يدك بود و هريك از سربازان او ، در راه‌پيمائىهاى طولانى لااقل يك ، اسب يدك داشتند به همين جهت جد من ميتوانست در مدتى كم ، مسافات طولانى را با قشون خود طى كند .
و خصم را هنگامى كه منتظر رسيدن او نبود غافل‌گير نمايد .
زائد است بگويم كه وقتى ما بسوى مغولها ميرفتيم اسبهاى خود را با نواله سير ميكرديم زيرا نه فرصت داشتيم كه آنها را در مراتع رها كنيم و نه امكان داشت كه با خود عليق حمل نمائيم .
همين‌كه طلايه اول خبر داد قشون دشمن را مىبيند ، من آرايش راه‌پيمائى را رها كردم و سواران خود را آرايش جنگى دادم . پنج هزار تن از آنها مأمور شدند كه در موقع جنگ از يكصد و چهل