المعجم في آثار ملوك العجم ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٥

" ذكر پادشاهى فريدون و صفت جهاندارى او "

( * 10 ) - نفس عصام سوّدت . . . : نفس و شخص عصام بود كه او را سرورى بخشيد و به او قدرت حمله و اقدام به كارهاى خطير را داد . از امثال عرب است . عصام حاجب نعمان پادشاه بود كه پس از او به پادشاهى رسيد . نقل از تعليقات دستور الوزاره . ص 207 .

( * 11 ) - و عاد الى ملكه . . . : پيروزمندانه به‌سوى سرزمين و پادشاهيش بازگشت ، مانند بازگشت زيورآلات به‌سوى كسى كه از هرگونه آرايه‌اى عارى است .

( * 12 ) - ذهب المبرّد و انقضت . . . : مبرد رفت و روزگارش سپرى شد و بايستى ثعلب نيز در پى مبرد برود . خانه‌اى بود از آداب كه نيمى از آن خراب شد و نيمى باقى ماند كه به زودى خراب خواهد شد .

مبرّد : محمد بن يزيد بن عبد الاكبر الازدى بصرى ، مشهور به مبرّد ، مكنى به ابو العباس .

وى نحو را از حرمى و مازنى و غير آن دو فراگرفت و برخى او را بصرى و يمنى گفته‌اند . مولد او به سال 207 يا 210 بود و در سن 77 سالگى به سال 285 در بغداد درگذشت . ( دهخدا ) .

ثعلب : ثعلب بن يحيى بن زيد . نحوى معروف . ر ك دهخدا .

( * 13 ) - ايّتها النّفس اجملى جزعا . . . : اى نفس بر مصيبت و رنج صبر پيشه كن . آن چيزى كه تو خود را از آن برحذر مىدارى واقع شده و هلاك كرده است ، سعى و كوشش سودى ندارد براى كسى كه مىكوشد ( راه گريزى ) ابداع كند .

( * 14 ) - تلهف : دريغ خوردن ، اندوه بردن .

( * 15 ) - يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ : و خدا هرچه بخواهد به اختيار مطلق مىكند . آيه 27 سوره 14 ( ابراهيم ) .

( * 16 ) - يَحْكُمُ ما يُرِيدُ : خدا به هرچه خواهد ( صلاح داند ) حكم كند . آيه 1 سوره 5 ( المائده )

( * 17 ) - مصيبت مدقع : مصيبت بر خاك اندازنده و خواركننده .

( * 18 ) - و لو كان النّساء . . . : اگر زنان همانند اين زن باشند ، زنان بر مردان برترى مىيابند .

بيت از متنبى است .