المعجم في آثار ملوك العجم ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٩

ذكر پادشاهى اسكندر بن فيلقوس كه او را ذو القرنين گويند

و الشّمس معرضة تمور كانّها * ترس يقلّبه كمىّ رامح * 1

از مهاد استراحت به بارگاه خراميد و مثال داد تا جمله حمله علم و ارباب دانش در حضرت او حاضر شدند و صورت منام با علماى تعبير « 1 » كه به علم تاويل اعجاز يوسفى نمودندى و به لهجت شيرين ، ابن سيرين را در خوى خجلت غوطه دادندى ، عرض كردند و گفتند :

بدان اى شهنشاه گيتى جناب * فلك مرتبت ، خسرو كامياب

چنان است تاويل و تعبير خواب * كه در زير ران داشتى آفتاب

كه زير پى آرى جهان ربع ربع * بگردى به گرد اقاليم سبع

بگيرى به شمشير كشورستان * ازين قيروان تا بدان قيروان

دليل بر تحقيق اين معنى و برهان بر تصديق اين دعوى ، آن است كه پادشاه كيوان درگاه « 2 » ، ساحت ربع مسكون ميل به ميل بپيمايد و عنان اوامر و نواهى اطراف و نواحى آن برا و بحرا در قبضه اقتدار آورد .

اقليم هفتگانه بگيرى به زخم « 3 » تيغ * آرى جهان به تيغ زدن گيرد آفتاب

و احكام منجمان و تعبير معبران با طالع او موافق افتاد و به مدت سيزده سال بر سهل و حزن و كوه و دشت كره خاك بگذشت و شامخات اطواد و راسيات جبال را به حوافر « 4 » * 2 بادپايان خاك‌نورد آب سير آتش نعل درنوشت ، چنان كه محرر اين كلمات گويد :

روز در روم بود و شب در هند * شام در شام و صبح در نوشاد

رخش او از دو رود خوردى آب * شط جيحون و دجله بغداد

چون سعادتى كه ثمره آن در مصالح پادشاهى از نهال هدايت الهى است ؛ در شان او ظهور يافت و امور دولت او در سلك ارادت و نجح آمال منتظم شد ، در انصاف و داد بر كافه خلق بگشاد ، نداى : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً ، * 3 به عالم و عالميان

( 1 ) - ب و ج : معبر . ( 2 ) - ج : بارگاه . ( 3 ) - ب : ضرب . ( 4 ) - ب : جوافر . ج : حوافير .