المعجم في آثار ملوك العجم ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٨
ذكر پادشاهى اسكندر بن فيلقوس كه او را ذو القرنين گويند
ذكر پادشاهى اسكندر بن فيلقوس كه او را ذو القرنين گويند
ذكر پادشاهى اسكندر بن فيلقوس كه او را ذو القرنين گويند
سكندر بر آفاق چون دست يافت * پى دانش و نيكنامى شتافت
به روزش همه معدلت كار بود * شبش تا سحر پيشه تكرار بود
به بزم ار چه كوشش نمودى و رزم * به دانش همى فخر كردى و حزم
به فرزانگى سيم دادى و زر * براندى فرومايگان را ز در
هنرمند را همچو جان داشتى * ز مه رايتش سر برافراشتى
[ به درويش و مسكين ترحم نمود * همى نام خصم از جهان كم نمود « 1 » ]
اهل تاريخ فرموده‌اند كه اسكندر پسر فيلقوس بن مضرب بن هرمز بود از اسباط عيص بن اسحق بن ابراهيم عليهم السلام « 2 » و او را به‌سبب آن ذو القرنين خواندندى كه شبى آفتاب را در خواب ديد ؛ بر مثال اسبى به زير ران كشيده و بر پشت او سوار شده و هردو پاى در گردن او درآورده ، از قيروان به قاف شتافتى و از خاور « 3 » به باختر تاختى .
چنان ديد يكشب سكندر به خواب * كه در زير ران داشتى آفتاب
بر او آلت جنگ مىساختى * ز ايران به توران همىتاختى
ناگاه از خواب آگاه « 4 » شد و همه شب به استكشاف و استعلام موجبات آن منام ، حريص مىبود ، تا بامداد كه دست صبح به مقراض اشعهء تباشير گيسوى شب ديجور ، ببريد و ترك يكه سواره مهر به خنجر زرين جگر سحر بشكافت :
( 1 ) - اساس : ندارد . ( 2 ) - ب و ج : - عليهم السلام . ( 3 ) - ج : خاوران . ( 4 ) - ج : بيدار شد .