منتخب التواريخ معينى ( فارسى ) — الصفحة ٢٨

ذكر سلطان حجاج بن قطب الدين

ذكر سلطان حجاج بن قطب الدين

ذكر سلطان حجاج بن قطب الدين

چون حكومت نسبت با او موروثى بود به يرليغ منكو قاآن بر سرير مملكت متمكن شد و ولايت عهد به دو مفوض گشت و به واسطهء آنكه هنوز طفل بود زن پدر او متعهد امور دولت و ملتزم حكومت و مدبر مملكت شد ، و بدين شغل شريف اشتغال نمود . دختر خود پادشاه خاتون [ را ] به نكاح اباقاى خان عقد كرد تا به جهت تعصب و حمايت او قوى حال شد . و در رفاهيت معاش گذرانيد و كامرانى كرد . بعد از آنكه پانزده سال از سر تمكن و استقلال هرچه تمام‌تر مباشر اين امر شد پسرش سلطان حجاج به حد بلوغ رسيد و نهال دولتش برومند و سرافراز گشت . مفسدان افساد كردند و بين الجانبين مخالفت و وحشت انگيختند و در ميان فرزند و مادر غبارى پيدا شد . ناگاه روزى سلطان حجاج از سرمستى در بزم عيش و مجلس طرب فرمود تا قتلغ تركان در رقص آمد ؛ اگرچه به اكراه بود فامّا چون مشاهده كرد كه او در حين مستى است مخالفت جايز نداشت و متابعت كرد . امرا و اركان دولت و تابعان و اعيان حضرتش به يك بار بخروشيدند و گفتند :

پيراند چرخ و اختر و بخت تو نوجوان * آن به كه پير نوبت خود با جوان دهد

قتلغ تركان از آن انفعال رنجشى تمام به خود راه داد ، و هم از مجلس در روز متوجه درگاه ابقا خان شد . و كيفيت اهانتى كه ديده بود به دختر خود بگفت تا دخترش پادشاه خاتون « 1 » به وقت فرصت با شوهر بگفت و مبالغه نمود ، تا حكم يرليغ به نفاذ پيوست كه من بعد حجاج پيرامون حكومت كرمان نگردد و به اختيار قتلغ تركان بگذارد .

بعد از مراجعت قتلغ تركان حجاج از لجى كه بر مزاج او غالب بود به خفيه التجا با اولاد اوكتاى خان كرد ، تا مگر به وسيلهء مدد ايشان ديگرباره حكومت يابد . قتلغ تركان محضرى در اين باب به گواهى اصول كرمان به درگاه اباقا خان فرستاد . اباقا خان را نايرهء غضب در حركت آمد و يرليغ شد كه حجاج را مقيد به اردو بياورند بيچاره را خبر شد ، و پيش از وصول ايلچيان در سنهء ستّ [ و ستّين ] و ستّ مايه ( 666 ه / 1267 - 1268 م ) بگريخت ، و به دهلى رفت ؛ و مدت ده سال در آنجا

( 1 ) . برخى جاها : پاشاه خاتون .