منتخب التواريخ معينى ( فارسى ) — الصفحة ٢
مقدمهء ژان اوبن
3 . نسخهء
A
: محفوظ در موزهء آسيائى لنين‌گراد ( تنها به پاره‌هائى از اين نسخه كه توسط بارتلد « 1 » و روماسكويچ « 2 » و ولين « 3 » انتشار يافته است دسترسى داشته‌ام ) .
4 . نسخهء تبريز متعلّق به آقاى حاج حسين آقا نخجوانى اما وقتى از وجود اين نسخه اطلاع پيدا كردم كه متن كتاب براى چاپ حاضر شده بود و از اين جهت در تصحيح كتاب به اين نسخه جز در موارد استثنائى - آن هم در آخر كتاب - اشارتى نشده است ، يعنى تنها به شصت صفحهء آخر كتاب كه ميكروفيلم آن در آلمان نزد خاورشناس شهير آقاى پرفسور رومر « 4 » موجود بود دسترسى يافتم .
* * * كتاب منتخب التواريخ معينى يك‌بار در سال 816 ه / 1413 م به نام ميرزا اسكندر بن عمر شيخ بن تيمور نگارش يافت . از اين نگارش سه نسخه وجود دارد : نسخهء لندن ، نسخهء لنين‌گراد و نسخهء تبريز . نسخه‌هاى لندن و لنين‌گراد به نظر مىرسد استنساخ از تحرير واحدى باشد ؛ در صورتى كه نسخهء تبريز شامل خلاصه‌اى از تحرير ديگرى است كه با مرجع اصلى نسخه‌هاى لندن و لنين‌گراد ظاهرا تفاوت داشته است .
مؤلف در چند جاى كتاب وعده مىدهد كه جلد ديگرى راجع به تاريخ سلطنت ميرزا اسكندر خواهد نوشت و با آنكه كتاب را به نام ميرزا اسكندر نوشته است مع ذلك به طورى كه از اواخر كتاب برمىآيد مؤلف بعدها به خدمت شاهرخ درآمده و نه تنها از او به بدى ياد نمىكند ؛ بلكه از وى به ادب و احترام سخن مىدارد . از اين جهت شايد بتوان گفت كه مؤلف ، جلد دوّم اين كتاب را كه وعده داده بود هيچگاه تأليف نكرده است .
در سال 817 ه / 1414 م كه شاهرخ ، ميرزا اسكندر را برانداخت ، مؤلف كتاب را از آغاز تا پايان تجديدنظر كرد و ناگزير به حذف و تغيير قسمتهائى شد كه در آن اسكندر را ستوده بود و از شاهرخ به بدى ياد كرده و كتاب را در بيست و دوم رجب 817 هجرى / اكتبر 1414 م در هرات به شاهرخ تقديم كرد . متن نگارش ثانوى كتاب با متن نگارش نخستين در بعضى موارد تفاوت فاحش دارد . از نگارش ثانوى تنها نسخهء محفوظ در كتابخانهء ملّى پاريس تاكنون شناخته شده و همين نسخه است كه اساس كار چاپ كتاب حاضر قرار گرفته است . هرجا دو نگارش كتاب به‌هم نزديك بود در حاشيه به اختلاف
( 1 ) . Bartold . ( 2 ) . Romaskevitch . ( 3 ) . Volin . ( 4 ) . Roemer .