مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦١٨
جلد ششم از كتاب حوادث ايام سلطنت مظفر الدين شاه قاجار اودئيل مطابق رمضان المبارك 1319 مطابق دسامبر 1901 ميلادى
پول ايران شد . با اين همه گويند رؤساى دولت ترانسوال عهدنامه را امضا ننموده‌اند و راضى به صلح نبودند . اهالى ملت او را امضا كردند . اينك انگليس محض خسارت فوق العاده در اين جنگ مىخواهند ماليات جديدى بر قند و نان بيفزايند .
خسارت كوه آتش‌فشانى مارتينيك قريب هشتاد كرور تومان پول ايران است . گويند در شهر مكسيك دو دهانه آتش‌فشان پديد شده ، آتشش نمايان است . اهالى آن‌جا مىخواهند جلاى وطن گويند .
در سنهء 1902 ، ميلادى ، در شهر كاپ‌تون از شهرهاى كمبرلى « 1 » پايتخت نواحى دماغهء اميد افريقا « 2 » كه معادن الماس دارد ، در يكى از معادنش الماسى به دست آمده كه چهارصد قيراط وزن دارد . اما زردرنگ است . اين الماس متعلق به كمپانى كاپ است يعنى دماغهء اميد به رسم امانت در يكى از بانك‌ها گذاشته است .
در سنهء 1902 ميلادى ، آلبرت فردريك اگوست پادشاه ساكس « 3 » آلمان در سن هفتاد و چهار سالگى جهان را بدرود كرد . اولاد نداشت . برادرش به سلطنت رسيد .
ساكش هفت كرور جمعيت دارد . آلبرت مدت بيست و يك سال سلطنت كرد . مملكتش از جملهء ممالك متحدهء آلمان است . مستقل است . اما در تحت رياست امپراطور آلمان مىباشد .
در نهم ماه اوت ، ادوارد هفتم پادشاه انگليس تاجگذارى در لندن كرد و اغلبى از ولات‌عهد و امرا را دعوت نمود و ضيافت كامل كرد . مظفر الدين شاه هم در آن‌جا ، در بيستم اوت ، به دعوت رفت .
در ماه صفر در كاپ مرض طاعون بود . دولت چين قرار داده كه تا سى سال خسارت دول را بدهد . به جهت آن‌كه پادشاه انگليس مىخواست تاجگذارى نمايد با اهالى ترانسوال صلح كرده و جنگ موقوف شد . اما در باطن اصلاحش به جهت اين بود كه از مخارج اين جنگ ملت و دولت انگليس به تنگ آمده بودند و نفرت داشتند . در جمادى الاولى در اسكندريه و مصر مرض و با موجود است .
( 1 ) . Kimberley . ( 2 ) . Cap de Bonne Esperance . ( 3 ) . Saxe .