مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٨٩
طبايع اهالى بلاد ايران « 1 »
در بيست و نهم ماه جمادى الاولى ، حاجى ميرزا حسن مجتهد آشتيانى در سن قريب به هفتاد به مرض [ ] « 1 » در طهران وفات كرد . وى در عصر خودش از تمام علماى طهران افضل و اقدم بود . در اصول دست كاملى داشت . اهل دولت هم از او ملاحظه داشتند .
مكنتى هم به‌هم زده بود . كتابى هم در اصول تصنيف كرد . پسر بزرگش شيخ مصطفى كه مىگويد مجتهد هستم ، مرد بيدين فاسقى مىباشد . چندى قبل هم نسبت قتل به او دادند . اما پسر دوم ، شيخ مرتضى مرد عالم متدينى است . بارى بعد از فوت آن مرحوم ، چند روز دكاكين طهران را بستند و همهء علما عزا گرفتند و نعش او را باكمال احترام ، روى دست به حضرت عبد العظيم عليه السّلام بردند كه از آن‌جا به نجف اشرف برده دفن نمايند . در آن روز ، تمام مرد و زن براى احترام و تماشاى نعش او حضور داشتند و گريه مىكردند و خود شوكتى براى اسلام بود .
رئيس‌جمهورى اتازونى ، مسمّى به ماك كينلى « 2 » ، در اكسپوزيسيون شهر بوفالو ، به دست كول‌كوز نام لهستانى از فرقهء آنارشيست با طپانچه دو تير در 14 سپتامبر 1901 مقتول شد .
در عشر اول جمادى الثانيه ، ميرزا سيد ابراهيم مستوفى اتابيك اعظم كه رياست آب حاجى عليرضاى طهران را داشت وفات كرد ، در سن [ ] .
در عشر دوم جمادى الثانيه ، اعلانات تازه بر ضد اتابيك و معايب او نوشتند و هم بيان داشتند اگر دولت جمعى را گرفت و پندارد كه ما دست برمىداريم محال مىباشد . اگر شاه اتابيك را معزول نسازد ما شاه و او هر دو را مىكشيم .
تقريبا در ششم ميزان ، در طهران و حواليش ، دو شبانه‌روز باران سختى آمد .
مىگويند سالهاست كه چنين بارش به موقعى در طهران نيامده . آب قنوات اطراف زياد شد . مردم قدرى خيالشان راحت شد . اما هيچ نرخ طهران ارزان نشد .
در شب پانزدهم جمادى الثانيه كه روزش يوم ميلاد مظفر الدين شاه بود ، اتابيك
( 1 ) . در متن نيامده ( 2 ) . William Mckinly سياستمدار امريكايى متولد در 1843 در نيل ( اوهايو ) از نخستين امپرياليست‌هاى امريكا بود . وى در Buffalo به دست Czolgosz كشته شد ( 14 سپتامبر 1901 ) . پس از وى تئودور روزولت معاون او به رياست‌جمهورى رسيد .