مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣١
[ صورت قرض دولت ايران از بانك استقراضى روس ]
چينىها خيال مصالحه با دول خارجه دارند و سه نفر را تعيين كرده كه به اروپا بفرستند و قرار صلح را بدهند .
در عشر اول رجب المرجب آخوندى پسر ميرزا على معزز السلطان منشىباشى نظام الملك شاگرد را بىسيرت كرده چون پدر فهميد آخوند فرار كرد .
حاجى ميرزا يحيى مجتهد اصفهانى خيال دارد در طهران ايجاد دستگاه حروف نستعليق نمايد .
اين اوقات مدرسهء مسمّى به « هدايت » در دروازه قزوين ايجاد شده .
در جمادى الاخرى ، در گلاسكو « 1 » ناخوشى طاعون شروع شده .
در جمادى الاخرى در روزنامه‌ها اعلان مىكنند كه ترانسوال از متصرفات انگليس است . در جمادى الاخرى مىنويسند امپراطور روسيه يك قطعه نشان سنت آندره براى موسيو لوبه « 2 » رئيس‌جمهورى فرانسه فرستاده و نامه‌اى هم باكمال مهربانى به خط به او نوشته . در گوان معدودى از طاعونى در جمادى الثانيه ديده شده .
در عشر آخر جمادى الآخر گفتند آقا نجفى مجتهد اصفهان به منبر مسجد اصفهان رفت و به مردم گفت همانا كار دولت ايران خراب است . زيرا پول از روس قرض كرده و مملكت را فروخته و علماى طهران هم كه آن اسناد را امضا كرده‌اند از راه شرع بيرون رفته‌اند و بر شما رعيت است كه ديگر ماليات به دولت ندهيد تا معلوم شود به چه كسى ماليات بايد داد و دو ماليات كه شما نمىتوانيد بدهيد و روى اين سخن با روسها داشته .
فردا هم در بازار اصفهان ، سيدى جار زده كه دو ماليات ندهيد . گفتند شب آن سيد را حكومت خفه كرد . بعضى گويند با علماى اصفهان ، ظل السلطان همراه است بلكه محرك آنهاست كه انقلاب بزرگى بشود و كار دولت ايران يكسره بشود . آن‌وقت براى او فايده خواهد داشت . بعضى گويند دولت انگليس محرك است . چون اين خبر گوشزد وزراى طهران شد ، يك هفته پست اصفهان [ را ] ضبط نمودند و قدغن نمودند كه كاغذ براى طهرانىها نياورد .
( 1 ) . Glascow از شهرهاى انگلستان . ( 2 ) . اميل لوبه Emile Loubet سياستمدار فرانسوى كه در سال 1899 به رياست‌جمهورى رسيد و تا سال 1906 در اين سمت بود .