مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٠
[ صورت قرض دولت ايران از بانك استقراضى روس ]
در عشر سوم ذى قعده به تدبيرات عملى صدراعظم اصلاح شد و دوباره دولت انگليس از ايران خشنود و راضى گرديد .
در جمعهء هشتم جمادى الاول 1317 ، مطابق اول ارديبهشت يزدگردى سنهء 1266 ، كيخسرو شاه معلم اول مدارس پارسيان هندوستان در كرمان انجمن عامى از براى زردشتيان كرمان ايجاد كرده در آنجا از علم و تاريخ راجع به مذاهب حاضر كرده مشتمل بر نصايح و رفع عيوب و نقايص بين القوم بحث مىشود .
اين اوقات در يزد و بعضى بلاد ايران كه ترياك حاصل مىشود ، تجار از براى منفعت خود داخل ترياك بعضى اجزاء از انزروت « 1 » و صبر « 2 » زرد و پوست خشخاش و بذر كتان و غيره داخل مىنمايند و به چين و ساير بلاد مىفرستند و با اين عمل تجارت ترياك ايران روزبه‌روز در تنزل مىباشد .
در اين اوقات در تبريز علما و رجال در تشويق و ترغيب و شيوع متاع داخله كوشش دارند .
در عشر سوم ذى قعده ، صدراعظم مترجم خود مفخم الدوله « 3 » را كه جوانى كم‌تجربه و مراتب طى نكرده‌اى است به وزارت مختار اتازونى نامزد كرد .
حكومت اسدآباد را كه جزو كرمانشاهان بود ، در ماه ذى قعده ، به شاهزاده ظفر السلطنه حاكم همدان دادند .
در عشر ذى حجه ، شاه ميرزا محمد على خان ميرپنجه را از رياست ذخيرهء نظام عزل كرد و به صدراعظم دستخط كرد كه به هركس صلاح است بده .
در ماه ذى حجه ، راقم كتابى مسمّى به اثبات الحق كه احوال متنبئين و متمهديين بود به شاه تقديم كردم .
( 1 ) . انزروت صمغى است سرخ‌رنگ با طعم تلخ ( فرهنگ فارسى معين ) . ( 2 ) . صبر گياهى است از تيرهء سوسنىها با برگ‌هاى كلفت و دراز و مضرس و گلى زردرنگ . شيرابه‌اى از اين گياه مىگيرند كه صبر زرد خوانده مىشود ( فرهنگ معين ) . ( 3 ) . ميرزا اسحق خان كه بعدها داماد ميرزا نصر اللّه خان مشير الدوله شد و با اين انتساب سمتهاى مهم يافت و ثروتى كلان فراهم آورد .