مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٨٥

اعلان [ مدرسه براى اجزاى وزارت خارجه ]

تا عشر اول شوال ، هر جنگى كه انگليس با ترانسوال كرده است فتح بيشتر از براى ترانسوال بوده است . انگليس ناچار به خيال تلافى افتاده قريب صد و هفتاد هزار قشون از اطراف تهيه كرده كه به ترانسوال بفرستند . سياسيون مىگويند اگر با ترانسوال روى در روى شوند البته فتح از براى انگليس خواهد بود .

دولت آلمان سالى يكصد و بيست كرور مارك صرف ساختن سفاين مىنمود . امسال پنجاه كرور اضافه خرج كرده .

در سنهء 1302 هجرى حريق سختى در رشت روى داد . مرحوم ميرزا سيد باقر خان مدير الاطبا در تاريخ آن داهيه گفته است :

پنج ساعت ز شب هشتم شوال گذشت * كز شرار دل عشاق « جهنم شد رشت »

در عشر دوم شوال ، بعضى از طوايف تراكمه به دهات استرآباد ريخته‌اند و جمعى از طرفين كشته شده‌اند . مىگويند تا دولت قشون به آنجا نفرستد چاره نمىشود . ماده غليظ است .

در عصر دوم شوال ، ساعد الدوله سردار را از حكومت استرآباد معزول ساختند . زيرا كه در شرارت تركمن‌ها اهمال نموده است و خيال دارند حكومت آن‌جا را به علاء الدوله حاكم مازندران بدهند يعنى به ضمانت سپهسالار ، زيرا كه با علاء الدوله نسبت دارد .

صدراعظم مىگفت قرض ايران به داخله و خارجه قريب ده كرور شده بود و من از غصه آرام نداشتم . خواستم از انگليس قرض نمايم بعضى شرايط شاقه مىنمود كه اشكالى داشت . از فرانسه خواستم بگيرم ، مىگفت بايد دولت روس ضامن شود . ناچار از بانك استقراضى روس در ايران قرض كردم . پولى را كه دولت از بانك استقراضى قرض كرده ، قريب سى هزار تومان مىگويند مشير الدوله وزير خارجه از آنها گرفته و قريب پنجاه هزار تومان مىگويند از اين پول صدراعظم به علما داده است كه ساكت باشند و نيز مىگويند كه صدراعظم قريب چهار كرور بشخصه قرض دارد . از اين پول مىخواهد بدهد . اين سخن نبايد صدق باشد .

دولت ايران فرستاده در خارجه به‌جاى پول سياه از نيكل سكه بكنند و به ايران بياورند .