مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٧
سواد تلگرافى اعلىحضرت همايونى از باغ به ولايات به تاريخ 16 محرم الحرام 1316
صدراعظم سابق بود ، وقت را غنيمت شمرد ، روز ديگر در بامداد به درب حرمسراى سلطنتى شده ، به توسط خواجگان به اعلىحضرت شهريارى پيغام فرستاد كه مرا عرض لازمى است كه حضورا بايد به عرض برسانم . شاهنشاه ايران بيرون تشريف آورد .
وكيل الدوله رفتن صدراعظم را به منزل شاهزاده ظل السلطان بتمامه به عرض رسانيد كه از اين مراوده خيالاتى فاسد در نظر دارد . چون من نمكخوار دولت و خانه‌زاد سلطنت مىباشم ، حق چاكرى به‌جاى آوردم . اينك پادشاه مختار است كه خائن را سياست كند يا از عقوبتش چشم پوشيد ! اعلىحضرت شهريارى به حيرت اندر شد و فرمود : امين الدوله نوكرى صادق است و هرگز پىجوى « 1 » خلاف نگردد . به‌علاوه من كليد مملكت ايران [ را ] به دو سپردم ، جهت ندارد كه دست از وظيفهء خدمتگزارى بردارد و جادهء خلاف پيمايد .
از آن‌طرف اجراى مقاصد چون به دلخواه امين الدوله نبود و نمىخواست دولت ايران را به قرض از خارجه قرين ذلت و خذلان « 2 » دارد ، با اين‌كه روس‌ها با كمال ميل به شروطى سهل و ساده قرض مىدادند ، اما امين الدوله از وخامت اين قرض آگهى داشت و همى خواست از انگليسىها قرض كند و آنها بعضى تحميلات و شروطات به اداى اين وجه بستند كه دولت ايران نتوانست زير بار برود و مستمرىخور دولت هم هر روزه فرياد الامان براى مستمرى و مواجب داشتند و رجال دولت و عملهء خلوت سلطنت هم هر روزه نارسايى امور را ، بأى نحو كان ، گوشزد خاكپاى همايونى مىداشتند . صدراعظم يكباره در امور بيچاره ماند و به منزل خود رفته تمارض كرد . رشته امور يكباره از هم پاشيد . اعلىحضرت شهريارى هرچند او را احضار فرمود ، ابا و انكار نمود و از صدارت استعفاء كرد . در پانزدهم محرم الحرام 1316 ، استعفايش در خاكپاى همايونى مقبول افتاد و امور دولتى را به وزراى متعدده سپرد .
سواد تلگرافى اعلىحضرت همايونى از باغ به ولايات به تاريخ 16 محرم الحرام 1316
سواد تلگرافى اعلىحضرت همايونى از باغ به ولايات به تاريخ 16 محرم الحرام 1316
دستخط مبارك را مخبر الدوله به ولايات تلگراف نمايد . چون صدراعظم از صدارت و
( 1 ) . متن : بيجور ( 2 ) . متن : خزلان