ظفرنامه ( قسم الاسلاميه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤

سببِ نظمِ كتاب

بود ناطق آن‌كس ز روى خرد * كز اين در ز دانش سخن گسترد

سخن در سخن راند خواهم يكى * دهم شرح مقصود خود اندكى

سخن را خدا بر دو قِسمْ آفريد * دگرگونه هريك كمالى گُزيد

يكى نظم چون گوهرِ تابناك * دگر نثر چون درّ منثور پاك

260 اگرچه شرف نثر را شد پديد * كه نثر آمد از حق كلامِ مجيد

احاديثْ سيّد همه نثر گفت * بياموخت نظم و دُرِ نثر سفت

ولى نظم را حالتى ديگر است * كه آن صورتِ قدرتِ داور است

كه گرچه سخنگو بود پُرهنر * گر از فيض فضلش نشد بهره‌ور

نداند حكايات منظوم گفت * نيارد دُرِ دانشِ نظم سُفت

265 ولى هركه را بس هدايت « 1 » بُوَد * ز نظم و ز نثرش حكايت بُوَد

إلهى بود معنىِ كار نظم * روا زآن بود روز بازارِ نظم

چو ما را شرف از سَخُن آمده است * در اصل از سخن امرِ « كُنْ » آمده است

سراييد بايد « 2 » به نوعى سخن * كز او تازه گردد روان كهن

كه گر گفته ناخوش بود ، مستمع * نيابد از آن « 3 » جان و دل مجتمع

270 بس آن گفته كو بگسلد جان ز دل * ز گفتارْ گوينده باشد خجل

سخن آن‌كه او تازه دارد روان * بود بيشتر نظم خوب و روان

كه چندان كه خوانى بود تازه‌تر * نگردد كهن نظم خوب و هنر

فراوان شود ميلِ مردم به دو * گر از نظم يابد سخن رنگ و بو

ملالت در او كمتر از نثر دان * بويژه به نزديكى بخردان

275 چو در نظم زحمت بُوَد بيشتر * نسازد بر آن راه هركس گذر

كه بىعِلمِ اشنا « 4 » به دريا شدن * نباشد اميدى ز بازآمدن

چو نزديك يك بحر كس بىشنا * به صورت ندارند رفتن روا

به معنى توان شد به درياى نظم * نكرده روان عِلمِ إنشاى « 5 » نظم

( 1 ) ( ب 265 ) . در اصل : رايش هدايت . ( 2 ) ( ب 268 ) . در اصل : سرانند بانذ . ( 3 ) ( ب 269 ) . در اصل : نيايد از آن . ( 4 ) ( ب 276 ) . اشنا - شنا ( 5 ) ( ب 278 ) . در اصل : علم اشنآى .