فارسنامه ناصرى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧١
ب - نثر مصنوع كتاب :
« و در باغ دلگشا . . . آب قنات فهندز . . . جارى است :
ميان سبزهء سيراب ، آب جوى پندارى * ز رود نيل گذشته است موسى عمران »
« و در كناره داخلى مشرقى اين باغ ( دلگشا ) حمامى ساخته كه گوئيا جمال الدين عبد الرزاق اصفهانى اين لغز را براى او فرموده است :
چه گوئى چيست آن شكل مدور * كه دارد خيمه با گردون برابر
چو ايوانى كشيده بر سر آب * چو خرگاهى زده بر روى آذر
چو عقل عاقلان هم پاك و هم خوش * چو طبع زندگان هم گرم و هم تر
ز آبش رشك برده آب حيوان * ز حوضش شرم كرده حوض كوثر . . . »
« . . . انواع رياحين و گلهاى رنگين از بلاد بعيده آورده ، در صحن اين باغ ( : دلگشا ) بكاشتند گويا حضرت نظامى اين باغ را ديده و اين ابيات را فرموده است :
سوسن از بهر تاج نرگس مست * شوشه زر نهاده بر كف دست
كاتب الوحى گل به آب حيات * بر شقايق به خون نوشته برات
داده خيرى به شرط هم‌جهدى * ياسمن را خط وليعهدى
سرخى گل به سبز ميدانى * پنج نوبت زنان به سلطانى
بلبل آواز بركشيده چو كوس * همه شب تا به وقت بانگ خروس
« . . . در باغ عفيف‌آباد . . . در دو جانب آبشارها ، ريشه مرغ و چمن كاشته سر بهم داده ، « . . . و لار در اصل لاد بود چنان كه اين شعر به حكيم فردوسى نسبت دهند :
صفاهان به گودرز كشواد داد * به گرگين ميلاد هم لاد داد
و چون نام پسر گرگين هم لار بود ، دال را تبديل به را كرده آن را شهر لار گفتند . . . »
( وقايع سال 1010 )
گاهى نيز اشعارى را از تواريخ يا ديوانهاى شعرا مىآورد كه فقط به نام شاعر اشاره دارد :
« . . . جناب فتحعلى خان صبا تخلص ، در تاريخ جلوس او فرموده است :
رسم عدالت چو كرد زنده به تاريخ او * گفت صبا او بود ثانى نوشيروان »
( وقايع سال 1203 )
« . . . چندين مزرعه را از وجوه حلال خريده وقف بر آن خانقاه فرمود كه منافع آن در خوردنى و پوشيدنى اهل خانقاه صرف نمايند ، شيخ سعدى عليه الرحمه فرموده است :
طريقت بجز خدمت خلق نيست * به تسبيح و سجاده و دلق نيست »
( گفتار اول - وقايع سال 1068 )
و گاهى اشعارى از اميران و وزراء دارد :
« . . . نواب ميرزا طاهر قزوينى بر مسند وزارت نشست و او را به لقب اعتماد الدوله سرافراز داشتند . . . و اين رباعى از اوست :