درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١١٢

نظر فلاسفه در مورد قدرت

نظر متكلّمين در مورد قدرت

نظر فلاسفه در مورد قدرت

تفاوتى نيست پس نگاه كن به آسمان آيا در آن شكاف مىبينى ؟ يا آيه ديگرى آمده : ( اذا السّماء انفطرت ) ( 1 ) وقتى كه آسمان شكافته شد . يكى از آثار قيامت اين است كه در آسمانها شكاف پيدا مىشود .

نظر متكلّمين در مورد قدرت

در معناى قدرت ، متكلّمين با فلاسفه اختلاف دارند ; ( 2 ) متكلّمين مىگفتند : قدرت معنايش « صحّة الفعل و التّرك » است ; يعنى وقتى كه فعل و ترك كار صحيح باشد . يا « الصّفة الّتى يتمكن معها الحىّ من الفعل او التّرك » يعنى آن صفتى كه زنده با آن صفت تمكّن دارد از فعل و ترك ، تعبير به تمكّن كرده‌اند . اين تعبيرى است كه متكلّمين در تعريف قدرت كرده‌اند .

صحّت و تمكّن از صفات ممكنات است و در مورد ذات حق تعالى معنى ندارد كه بگوييم تمكّن يا صحّت ، چون ذات حق تعالى واجب الوجود است و محلّ عوارض نيست كه صحّت و تمكّن بر او عارض شود . قدرت او عين ذات اوست و ذات او ازلى است .

نظر فلاسفه در مورد قدرت

فلاسفه گفته‌اند : قدرت را بايد طورى معنى كرد كه بر قدرت حق تعالى هم صادق باشد . در مورد قدرت ، آنها گفته‌اند : « كون الفاعل في ذاته بحيث ان شاء فعل و ان لم يشأ لم يفعل » ( 3 ) يعنى فاعل ( كننده كار ) جورى باشد كه اگر بخواهد به جا آورد و اگر نخواهد به جا نياورد . اين مطلب در مورد قدرت ما صادق است ، من قدرت دارم يعنى طورى هستم كه اگر خواستم كارى را مىكنم و اگر نخواستم نمىكنم ;

1 - سوره انفطار ، آيه 1 2 - رجوع شود به الحكمة المتعالية ( الاسفار الاربعة ) ، ج 6 ، ص 307 تا 312 3 - الحكمة المتعالية ( الاسفار الاربعة ) ، ج 6 ، ص 307