مطلع سعدين ومجمع بحرين ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٥
ذكر توجه امير اعظم چوپان نويان به جانب خراسان
صادر مىشد به قبيحترين صورتى به سلطان مىرسانيد و تربيت ايشان را نسيا منسيا انگاشت و هرگاه فرصت يافت عرضه داشت كه بيشتر محصول ممالك در وجه مصالح ايشان مصروف است و باقى به حوالهء ايشان صرف مىشود و من كه گماشتهء پادشاهم بر دينارى نقد قادر نيستم . امثال اين معانى در خاطر پادشاه نشاند و سلطان هر طرف سوار مىشد فرياد داد مىشنيد و كس به احوال رعايا نمىرسيد . « 1 » سلطان اين معانى از چوپانيه مىدانست . چه باوجود ايشان هيچ‌كس را اختيارى نبود و اعتبارى نه .
ذكر توجه امير اعظم چوپان نويان به جانب خراسان
ذكر توجه امير اعظم چوپان نويان به جانب خراسان
امير چوپان آخر زمستان در بغداد عرضه داشت كه در خراسان اميرى معتبر و لشكرى نامور نيست كه به دفع دشمن قيام توانند نمود و اراجيف قصد شهزادگان جغتاى به آن ديار واقع است و موسم بهار و هنگام يورش و ارتفاعات نزديك مىرسد و اموال آن ولايات ضبط مىبايد كرد . سلطان فرمود كه هرچه صلاح است چنان كنيد .
امير چوپان از بغداد عازم خراسان گشته امراى معتبر چون امير اكرنج و امير محمود ايسن قتلغ و امير محمد بيك و امير محمد على پادشاه كه خال سلطان بود و امير نيك‌روز پسر امير نورين و صاين وزير را همراه ساخته با سپاهى فراوان به خراسان درآمد و در تمام ولايات عمال و كاركنان و ساير متوطنان با پيشكش و خدمتى و ساورى پيش مىآمدند و نوكران امرا را عملهاى سنگين مىفرمود تا به عظمت تمام به هرات رسيد و امرا بعضى به باد غيس رفتند . در اين حال قاآن از ممالك تركستان ايلچى ، كه با تشريف و خلعت پادشاهانه به امير چوپان فرستاده بود ، در هرات رسيد .
( 1 ) . « چون صاين وزير بر امور وزارت كما ينيغى قادر نبود ، نقص كار خود از امير دمشق خواجه پسر امير چوپان و اقوام ايشان مىدانست و در حق ايشان در حضرت پادشاه سخنهاى فتنه‌انگيز مىگفت و كفران نعمت امير چوپان و فرزندان او ، كه به حقيقت ساختهء ايشان بود ، مىكرد . » ( تاريخ گزيده ص 617 )