ظفرنامه ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٩
ذكر صادرات افعال ناپسنديده كه موجب خرابى ملك سلطان محمد خوارزمشاه شد
ذكر صادرات افعال ناپسنديده كه موجب خرابى ملك سلطان محمد خوارزمشاه شد
ذكر صادرات افعال ناپسنديده كه موجب خرابى ملك سلطان محمد خوارزمشاه شد
از جملهء حركات ناصواب كه از سلطان محمد صادر شد ، آن بود كه به واسطهء تهمتى كه بر شيخ مجد الدين بغدادى 35 بستند نسبت با تركان خاتون مادرش ، شبى در مستى به قتل آن بزرگ دين رخصت نمود و صباح چون هشيار شد از آن معنى پشيمان شده ، طبقى پر از زر و جواهر پيش شيخ نجم الدين كبرى 34 فرستاد كه درويشان سفره كنند و اين جريمه كه بىاختيار واقع شده عفو نمايند . شيخ فرمود كه : « خون‌بهاى او زر و جواهر نيست بلكه سر آن‌كس است ، يعنى سلطان و من و چندين هزار خلايق و قلاع زرنگ « 1 » و خوارزم و هرات و شيراز و سپاهان و اردبيل و قم و كاشان و آذربيجان و رى و نيشابور و گيلان و يزد و بغداد « 2 » » . گفته بودند كه شيخ برهان كاشى « 3 » ، گفتند كه پادشاهم عالم سوخت و چون عرض احوال كردند شيخ مراقب شدند .
و چون مملكت ماوراء النهر تا فناكت و اترار بر سلطان محمد قرار گرفت و در شهور سنهء ثلاث عشر و ستّمائه بر عزيمت قصد دار الخلافهء بغداد ، لشكر جمع آورد و در آن‌وقت نوبت خلافت به امير المؤمنين الناصر الدين اللّه بن ابو العباس احمد « 4 » رسيده بود ، ميان ايشان وحشت‌ها بود ، يكى آنكه جلال الدين حسن ملحد ، تقلّد اسلام كرده بود و علم سبيل [ حاج ] به‌طرف حجاز فرستاده و خليفه علم او را بر علم سلطان مقدم داشته بود و به اصحاب سلطان اهانت كرده ، ديگر آنكه در آن زمان كه سلطان ، غزنين را بگرفت از خزانهء ملك شهاب الدين غورى ، مناشير دار الخلافه بيرون آمد ، مشتمل بر تحريص غوريان به قصد خوارزمشاهيان . در آن زمان دانست كه قصد كردن غوريان بيشتر از تحريك دار الخلافه بوده است .
سلطان از اين جهات ، عظيم كوفته خاطر بود . بنابراين از ائمه مملكت فتاوى
( 1 ) . متن : در رنگ ، تصحيح قياسى . ( 2 ) . متن : بغ ؛ تصحيح قياسى . ( 3 ) . فقط د : 5359 ؛ د 1 / 1517 . ( 4 ) . د 4472 : - بن ابو العباس احمد .