سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى ) — الصفحة ١٢١
شرح تخت‌جمشيد
H
/ پنج و
I
/ پنج ، در گوشه‌ها سنگهاى بلند اندامى به چشم مىخورد ، اما اين‌بار در اين سنگها سنگنبشته‌اى وجود دارد « 1 » .
ساختمان
L
/ پنج ، اگر
E
و
D
و
C
و
B
/ پنج به صورت ساختمان واحدى نبوده است « 2 » ، بزرگترين و گسترده‌ترين ساختمان [ صفهء تخت‌جمشيد ] است « 3 » .
هركدام از چهار طرف اين بنا دو درگاه داشته است . از اين درگاهها ، درگاههاى
W
و
w
/ پنج « 4 » و
X , X
/ پنج « 5 » بزرگتر و جالب توجه‌تر هستند . در
W , W
/ پنج ديوار 5 / 10 پا كلفتى داشت و به اين ترتيب ديوارهاى درگاههاى اين‌جا 5 / 10 پا پهنا داشته‌اند . البته يك‌چنين ديوارى ، مانند جرزهاى درگاههاى
s
و
y
/ پنج « 6 » و
a
و
a
/ پنج و
b
و
b
/ پنج « 7 » و ساختمانهاى ديگر ، به صورت يكپارچه ساخته نشده است ، بلكه از قطعات مختلف خيلى بزرگى ، كه به‌صورت افقى روى هم قرار گرفته‌اند ، تشكيل شده است . در هركدام از چهار جرز بزرگ
W
/ پنج پيكركنده‌هاى شكل شانزده قرار دارند . ظاهرا در اين‌جا شاه يا مقام
( 1 ) . براى آگاهى بيشتر در مورد جناح اصلى حرمسرا ، نگاه كنيد به تخت‌جمشيد ، ص 251 به بعد . ( 2 ) . E و D و B / پنج ساختمان آپادانا است . ( 3 ) . حق با نيبور است . L / پنج - تالار تختگاه ، از نظر عظمت و هيئت كلى ، پس از خزانه ، بزرگترين ساختمان صفهء تخت‌جمشيد است . تالار تختگاه داراى 100 ستون بوده است و ازاين‌روى به آن تالار صدستون هم گفته‌اند . اريش اشميت مىنويسد ، خشايارشا اين بنا را ، در محوطهء بلندى براى مخازن و گنجينه‌هاى خود ساخته است ، تا از تراكم هديه - هايى كه از نقاط مختلف امپراطورى مىرسيده است ، در عمارت خزانه كاسته گردد . اين بنا را فقط به اين خاطر تالار تخت ناميده‌اند ، كه در درگاههاى شمالى و جنوبى آن مناظر تخت كنده شده است . ( 4 ) . دو درگاه بين ايوان شمالى و تالار . ( 5 ) . دو درگاه جنوبى تالار . ( 6 ) . درگاههاى غربى . ( 7 ) . درگاههاى شرقى .