سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى ) — الصفحة ١١٨
شرح تخت‌جمشيد
در سمت شمال ، چسبيده به ساختمان
I
/ پنج ، پلكانهاى
N
و
N
/ پنج « 1 » و هم‌چنين آثارى از چهار ستون به ديد مىآمد . شايد اين‌جا قسمتى از ساختمان
I
/ پنج بوده است . چون ساختمانهاى
G
/ پنج و
H
/ پنج پلكانهاى زيبايى دارند ، نمىتوان قبول كرد ، كه معمار براى ساختمان
I
/ پنج پلكانهاى زيباترى از پلكانهاى
s
/ پنج و
t
/ پنج نساخته بوده باشد . هر دو پلكان مورد بحث نظير پلكان اصلى ساخته شده‌اند . هركدام از پلكانها دو جانب دارند و در وسط هركدام از جانبين پاگردى ساخته شده است . يكى از اين پلكانها ، كه در ميان ساختمانهاى
G
/ پنج و
I
/ پنج قرار دارد ، تقريبا در زير خاك قرار دارد . پلكان ديگر كاملا بيرون از خاك است و در هر طرف دو سيزده پلهء ( 26 پلهء ) كوچك دارد « 2 » . در اين پلكان پيكركنده‌ها و سنگنبشته‌هاى زيادى وجود دارد ، كه از گذشت زمان آسيب زيادى ديده‌اند . ميان دو پلكان [ مورد بحث ] راه‌آب زيرزمينى بزرگى در سنگ صخره كنده شده است . روستائيان محل تعريف مىكردند ، كه افرادى وارد اين كانالها شده‌اند و تا جايى كه ديگر هوايى براى سوختن مشعل نبوده است پيش رفته‌اند ، اما هرگز به انتهاى كانال نرسيده‌اند . اين موضوع غيرمحتمل نيست . اما همين مردم مىگويند ، كه در داخل اين آبروى زيرزمينى گنجهايى نهفته است و هيچ كس جرأت نزديك شدن به اين گنجها را ندارد . چون در بين راه چرخ بزرگ الماس‌نشانى قرار دارد ، كه با سرعت زيادى در گردش است و وقتى كسى به اين چرخ نزديك مىشود ، چرخ او را در كام خود فرومىبرد . من هرگز حوصله نكردم ، كه مسافت زيادى در اين كانالها پيش بروم ، چون اين كانالها محل
( 1 ) . منظور راه‌پله‌هاى شرقى و غربى كاخ خشايارشا است ، كه جانب شرقى و غربى حياط كاخ را با صفهء كاخ مربوط مىسازند . براى اطلاع بيشتر از اين راه‌پله‌ها ، نگاه كنيد به - تخت‌جمشيد ، ص 236 و 237 . ( 2 ) . هركدام از اين پلكانها 30 پله دارد . در هر طرف پاگرد 14 پله و دو پله در پاگرد .