سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى ) — الصفحة ١١٤
شرح تخت‌جمشيد
شايد
I
/ پنج اولين ساختمان اين معبد يا كاخ است ، كه ساخته شده است « 1 » . سطح اين ساختمان چندپا بلندتر از ساختمان
G
/ پنج است . يعنى دست كم 31 پا بلندتر از سطح
R
/ پنج و به اين ترتيب بيشتر از 50 پا بلندتر از افق ديوار اصلى است .
قسمت زيادى از ديوار
s - t
/ پنج « 2 » از خود صخره تراشيده شده است و در
S
/ پنج معمار ساختمان پلكانى در صخره تراشيده است ، كه 29 پله‌اش برجاى مانده است . هركدام از اين پله‌ها در حدود شش اينچ ارتفاع دارد . اين پلكان به راحتى پلكان‌هاى ديگر اين خرابه‌ها ، كه احتمالا بعدا ساخته شده‌اند ، نيست « 3 » . ظاهرا در
t
/ پنج هم پلكانى سنگى وجود داشته است ، كه به مرور از محل دور شده است « 4 » . هنوز هم در بالا ، در
s
و
t
/ پنج در قسمتى از ساختمان
I
/ پنج پله‌هايى به چشم مىخورد . براى ساختن كف اتاق اصلى اين ساختمان صخره را به صورت مسطح تراشيده‌اند . در اين‌جا معمار ساختمان هرجا كه مىبايست ستونى قرار مىگرفته است ، پايهء ستون را به بلندى دو اينچ و قطر سه پا بلندتر از اتاق گرفته است .
بنابراين پايه‌ها و كف اتاق يكپارچه است . از اين پايه‌ها معلوم مىشود ، كه در اين اتاق 36 ستون وجود داشته است . حالا چيزى از اين ستونها برجاى نمانده است . در وسط اين ساختمان كانالى براى آبرسانى كنده شده است . اين كانال سرپوشيده بوده است و حالا قسمتى از آن روباز است . در هركدام از ديوارهاى شمالى دو درگاه وجود داشته است . از اين درگاهها
u
/ پنج از گذشت زمان آسيب كمترى ديده است . اين درگاه سه پا و سه اينچ قطر دارد و هفت پا و دو اينچ پهنا ( به كلفتى تمام ديوار ) و با قطعه سنگى كه روى درگاه
( 1 ) . واضح است ، كه كاخ خشايارشا پس از كاخ داريوش ساخته شده است . ( 2 ) . منظور لبهء ايوان جنوبى كاخ خشايارشا است . ( 3 ) . پلكان جنوب غربى كاخ خشايارشا ، كه در سمت غربى ايوان باريك جنوبى قرار دارد . ( 4 ) . پلكان جنوب شرقى كاخ خشايارشا ، كه در سمت شرقى ايوان باريك جنوبى قرار دارد .