سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى ) — الصفحة ١١٣
شرح تخت‌جمشيد
برجاى نمانده است « 1 » . قسمت‌هاى زيادى از اين ساختمان از اين‌جا برده شده است ، از جمله درهايى ، كه هنوز روى تپه‌اى در نزديكى شيراز به چشم مىخورد .
از ساختمان
H
/ پنج ، كه بلندتر از
G
/ پنج است ، چيزى جز نشانه‌هايى در روى صخره برجاى نمانده است . در اين‌جا ستونهايى قرار داشته است و قطر اين ستونها سه پا بوده است . در
g
/ پنج پلكانى قرار دارد ، كه مانند ديوار
q - r
/ پنج بيشتر آن در زير خاك است « 2 » . در اين قسمت آن‌چه كه هنوز به ديد مىآيد ، پوشيده از پيكركنده و سنگنبشته است . اين پيكركنده‌ها ، مانند پيكركنده‌هاى پلكان
b
/ پنج ، نيزه‌اى در جلو و كمانى روى شانهء چپ و تيردانى در پشت دارند .
فقط در اين‌جا پيكركنده‌ها كوچكترند . ميان دو ساختمان
H
/ پنج و
I
/ پنج راهروى باريك
r
/ پنج قرار دارد . ديوارهاى اين راهرو هم پوشيده از پيكركنده است .
شكل پانزده از باقيماندهء ساختمان
I
/ پنج « 3 » تهيه شده است . اگر اين شكل را با باقيماندهء ساختمان
G
/ پنج « 4 » ، كه با شكل سيزده نشان داده شده است ، مقايسه بكنيم ، چيزى جز اين نمىتوانيم بگوئيم كه يا سنگ ساختمان
I
/ پنج بدتر بوده است و يا عمر اين ساختمان صدها سال بيشتر از عمر ساختمان
G
/ پنج است .
( 1 ) . اين سنگ ، همان پايهء سنگى است ، كه نيمى از آن داخل حياط افتاده است و قرينه‌اش ، در گوشهء جنوب غربى ايوان كاخ داريوش هنوز پابرجاى است . ( 2 ) . ساختمانى را كه نيبور در شكل پنج با H مشخص كرده است و ما آن را H / پنج ناميده‌ايم ، تصادفا در نامگزارى كاخهاى تخت‌جمشيد كتاب اشميت هم كاخ H ناميده شده است . ساختمان كاخ H يكى از ناموزون‌ترين كاخهاى تخت‌جمشيد است و از نظر مصالح ساختمانى و هم‌چنين هنر سنگنگارى به پاى كاخهاى ديگر تخت‌جمشيد نمىرسد . براى آگاهى بيشتر از اين كاخ نگاه كنيد به تخت‌جمشيد ، ص 274 به بعد . ( 3 ) . كاخ خشايارشا . مساحت اين كاخ تقريبا دو برابر مساحت كاخ داريوش است . ( 4 ) . كاخ داريوش .