سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى ) — الصفحة ١٠٢
شرح تخت‌جمشيد
پله‌هاى چندى به تالار ستون‌دار بزرگ و يا بهتر بگوئيم به چهار تالار ستون‌دار
E
و
D
و
C
و
B
/ پنج منتهى مىشوند « 1 » . در اين‌جا هنوز 17 ستون ايستاده است « 2 » . محل ستونهاى ايستاده در شكل پنج با دو دايرهء داخل هم نشان داده شده است . سرستونهاى تالار
C
/ پنج و هم‌چنين دو ستون جلوى در بزرگ ، در شكل
a
/ 12 نشان داده شده است ، اما هيچ‌كدام از اين سرستونها كاملا سالم نيست و براى نقاشى كردن يك سرستون كامل ، بايستى سرستونهاى چندى را در نظر گرفت .
روى بعضى از اين سرستونها قطعات سنگ بدون فرمى قرار دارد ، كه به دقت نمىتوان در مورد آنها اظهارنظر كرد . از ستونهاى تالارهاى
E
و
D
/ پنج ، ستون
b
/ دوازده را نشان داده‌ام . در بالاى ستونهاى
E
/ پنج ، به‌جاى سرستون معمولى ، پيكركندهء يك حيوان خيالى دوسر قرار داشت ، كه با مطالعهء قسمت‌هاى مختلف اين حيوان ، مىتوان گفت ، كه چيزى جز حيوان خيالى شاخ‌دارى ، كه در اين ويرانه‌ها اغلب به چشم مىخورد نيست « 3 » .
بنابه اندازه‌گيرى من ارتفاع ستونها ، در تالار
C
/ پنج ، 48 پا و در تالار
( 1 ) . منظور كاخ آپادانا است . E و D و B / پنج ايوانهاى شمالى و شرقى و غربى تالار اصلى آپادانا ( C / پنج ) است . ايوان غربى ( E / پنج ) به حياط باريكى باز مىشود ، كه تا لب صفهء تخت جمشيد امتداد دارد . ستونهاى تالار اصلى و سه ايوان مورد بحث در يك امتداد قرار دارند . ( 2 ) . در حال حاضر 13 ستون در آپادانا موجود است . در سال 1619 وقتىكه لرد كرزن از تخت جمشيد ديدن مىكرد ( Persia II , 162 , n . I . ) هنوز 20 ستون پابرجا بود . در زمان نيبور تعداد ستونها 17 عدد است . بنابراين از 1619 تا 1765 سه ستون و 1765 تا زمان ما چهار ستون افتاده است . ( 3 ) . سرستونهاى ايوان شمالى ( B / پنج ) مانند سرستونهاى تالار اصلى است ، فقط در ايوان شمالى پايهء ستونها به شكل زنگ است و پايه‌هاى ستونهاى ايوانهاى شمالى و شرقى ( D / پنج ) شبيه يكديگرند . سرستونهاى ايوان شرقى به شكل دو حيوان شاخ‌دار - شبيه شير - پشت به هم داده است و سرستونهاى ايوان غربى ، مانند سرستونهاى ايوان شمالى و تالار اصلى ، گاوهاى پشت به هم داده است .