سفرنامه ايران و روسيه ( فارسى ) — الصفحة ٢٣
[ مقدمه ]
دهقانان و چوپانان مىطلبيدم ، مىآمدند ، قصه مىگفتند و سرود مىخواندند و ما هر آنچه را كه مىشنيديم ، مىنوشتيم » « 1 » .
« سفرنامه نواحى شمال ايران » را مىتوان در حد كارهاى رابينو و گاهى - در بعضى از جهات - برتر از آن دانست . چرا كه اثر ملكونوف مقدم بر كار رابينو نوشته شده . و دور نيست رابينو متن اصلى اثر ملكونوف را كه به روسى چاپ شده ، ديده باشد و مورد استفاده قرار داده باشد ؟ !
راقمان اين سطور در اواخر سال 1356 اين دو سند تاريخى را همراه با يك سفرنامه ديگر ويرايش نموده و طبق موافقت به يكى از ناشران روبه‌روى دانشگاه - كه در انتشار منابع تاريخى و جغرافيايى ايران خود را آدم معتبرى مىداند - مىسپارد . ناشر مدتى از چاپ آن سرباز مىزند . در همين زمان بخش سوم اين كتاب - همانطور كه در بالا اشاره رفت - توسط انتشاراتى ديگرى چاپ مىشود . در دوران انقلاب و چندى بعد از آن ، ناشر به اين دليل كه كتاب‌هاى تاريخى و جغرافيايى فروش ندارد ، باز اين دست آن دست مىكند . و هربار به بهانه‌اى از چاپ آن سر باز مىزند . به ناچار اين اسناد را از ناشر با انصاف باز پس گرفته و در گوشه‌اى ، به‌دست فراموشى سپرديم . در اواسط سال 1362 بار ديگر سراغ اين مجموعه رفتيم . راستش دريغمان آمد تا كارى را كه در تصحيح و بازپيرايى آن رنج زيادى را تحمل كرده بوديم ، چاپ و در دسترس علاقمندان ، قرار ندهيم .
اين متن با اينكه از حجم زيادى برخوردار نيست ، ولى مشكلات زيادى بر سر راه داشت كه ما برخى از اين مشكلات را در اينجا يادآور مىشويم .
1 - متن اصلى اين كتاب ، براى مقابله و مراجعه جهت ثبت برخى از اسامى كه به‌نظر نادرست و نامفهوم مىآمد ، در دسترس
( 1 ) - همان منبع