عقد العلى للموقف الأعلى ( ضميمه رساله صلاح الصحاح فى طب ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤

III - المضاف الى بدايع الازمان فى وقايع كرمان

و در تحولات بعد از سال 605 هجرى و طبعا در وقايع حملات خراسانيان و فارسيان بكرمان نگاشته است .

مىدانيم كه بعد از فوت ملك دينار غز ، فرزندانش فرخ شاه و عجمشاه نتوانستند مسند پدر را حفظ كنند و در همين وقت بود كه اتابك سعد بن زنگى از فارس هر سال نمايندگانى بكرمان ميفرستاد و خود نيز در همين سالها با لشكرى متوجه كرمان شد .

از طرف ديگر از طرف خوارزمشاهيان از خراسان نمايندگانى به كرمان مىآمد و بالاخره قوام الدين زوزنى نمايندهء خوارزمشاه كرمان را به تصرف آورد .

اين حوادث و وقايع ناگوار كه در حقيقت فترت دوران بيست سالهء سلجوقى را تكميل مىكرد كرمان را به حد اعلى خرابى و مردم را به فقر بىپايان كشانيد در حقيقت بايد گفت كه كرمان قبل از حملهء مغول به ايران و فاجعهء تاتار ، آسيب خود را قبلا ديده و به تاتارهاى همسايه ، يعنى خراسان و فارس مبتلا شده بود .

من خود از غم شكستهء دل بودم * عشقت آمد تمامتر بشكست

افضل اين جزوه را در تتميم تاريخ خود و ضمنا بيان وقايعى كه در بدايع نتوانسته بود از آن ذكرى بميان آورد پرداخته است . مرحوم اقبال در مقدمهء المضاف چنين مىنويسد :

« در اوايل سال 613 ، يعنى زمانى كه اين ناحيه تحت استيلاى ملك زوزن مؤيد الملك قوام الدين از تابعين سلطان محمد خوارزمشاه ، مىزيسته است ، يعنى ده دوازده سال بعد از آنكه افضل منشى كرمانى بدايع الازمان تاريخ بزرگ خود را به انجام رسانده بود « 1 » ، مؤلف مذكور ذيلى بر آن كتاب نوشته كه وقايع اين مدت و ذكر دو تن از رجالى را كه در حين نگارش بدايع الازمان ازيشان به علل سياسى نمىتوانسته است نام ببرد متضمن است . »

اين جزوه را مرحوم اقبال در سال 1330 شمسى در رم ضمن مطالعهء فهرست كتب خطى عربى كتابخانهء واتيكان تأليف علامه ايتاليائى آقاى لوى دلا ويدا

( prof . G . Levi della Vida )

دانشمند سرشناس يافته ، و از آن عكس برداشته است . اين رساله در مجموعهء ،

Vaticana Arabo 533

قرار دارد و در ماه شعبان 753 يعنى درست صد و پنجاه سال بعد از تأليف ، كتابت شده و مرحوم اقبال ( در 1331 ) بهمراهى آقاى سيد محمد هاشمى ، آن كتاب را در

( 1 ) - ظاهرا بيش از هفت هشت سال نبايد باشد .