شجرة الملوك ( تاريخ منظوم سيستان ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٨٨

شجرة الملوك : بررسى متن

« نخع » و « نخعى » ، نمونه :

سوى خوسف آمد مبرّا ز غم * كه با خود نخى را برد بيش و كم

* * *

چنين گفت او خان صاحب‌ورع * به اخوان و اقوام و جمع نخع

و يادمان باشد كه در آثارى مثل عالم‌آراى نادرى كه مقدم بر شجرة الملوك است . از اين قوم فقط به صورت « نخى » ياد شده است و بس .

و اما ، واژه‌هايى كه هم اينك از آنها ياد مىشود ، واژه‌هايىاند كه در معانى خاص خود هنوز هم در گويش سيستانى كاربرد دارند ، اين واژه‌ها كه در ابيات شجرة الملوك هم به همين معانى آمده‌اند عبارتند از :

جزيره : جايى كه با رويش نى يا درخت در آنجا چنان تراكمى ايجاد شده باشد كه به زحمت بتوان در آن گام برداشت و پناهگاه حيوان و انسان تواند بود . اين واژه در احياء الملوك هم به همين شكل و معنا آمده است .

به خود برخوردن : تلفظ سيستانىاش « و خوا ور خوارده

va xa var xard a

» يعنى متوجه شدن .

شهر و دهر : در تلفظ سيستانى كنونى « شه رُ در

Sar o dar

» يعنى شهر و آبادى ، در برابر بيابان و صحرا .

سنج : مهيّا ، آماده ، فراهم .

فرو ريختن : سيستانى كنونى : « فر رخته

For rexta

» هجوم سيل‌آساى جمعيت به نقطه‌اى .

اسپ : اسب .

كلى : در سيستانى « كلى

Kli

» كليد ، مفتاح .

و اينك اشعارى از شجرة الملوك كه در آنها واژه‌هاى ياد شده ، درست با همان معانى كه امروزه در سيستان موجود است ، به كار رفته است :

ميان جزاير مكان ساختند * به هرجا دهى تازه پرداختند

* * *