سفرنامه فرهاد ميرزا ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٢

قلعهء طوس :

آتش خشم ملك كشيد زبانه * خواست همىسوخت طينت بشرى را

معتمد الدوله عم اكرم خسرو * بست به خدمت ميان كينه‌ورى را

تا نشود خون ناحقى به ميانه * يا متعذر شوند بىخبرى را

گفت منادى همىكنند ز هر سو * فرقهء اوباش و مردمان جرى را

توبه نمائيد باب توبه چو باز است * خيره مكاريد تخم بىثمرى را

راه سلامت به بخت شاه بگيريد * تا نكند انتقام پرده‌درى را

بهر دوام و بقاى عمر شهنشاه * خواند بر ايشان نصايح پدرى را

در دل و در گوششان ز طالع منحوس * چرخ ، قساوت همىفزود و كرى را

هيچ نصيحت اثر نكرد و فزودند * كبر پلنگى و كينهء شترى را

بخت شهنشاه حكمت عملى ساخت * جفت در اين كار حكمت نظرى را

عم ملك لشكرى فزون ز ستاره * راند چو چنگيز لشكرى تترى را

سيم و گُهر بذل كرد و خلعه بسى داد * تا بشناسد اثيم را و برى را

سرور ايشان قوام ملك كه در باغ * نشو ز ريشه است شاخه‌هاى ترى « 1 » را

هيچ نكرد او مضايقت ز زر و سر * تا بكند قلع غدر و بدگهرى را

خدمت شه كرد سال‌ها پدر او * خود عمل آورد شيوه پسرى را

امر شه و حكم مير را به دل و جان * باز پذيرفت و يافت معتبرى را

الحق زين عم و پورهاى گرامش * شاه قوى كرد رسم دادگرى را

آرى بو طالب و نتيجهء پاكش * دادند آيين ره پيامبرى را

در غم سالارخانه مردم خانه است * غم چه بود مردمان رهگذرى را

يا رب در حق شاه ساز اجابت * ورد شبانگاه و نالهء سحرى را

هم به ضمير امير از اكرم شاه * باقى مگذار هيچ دل‌نگرى را

من كلام مفخر الادباء ميرزا ابو القاسم المتخلص به « فرهنك » ابن المرحوم الوصال الشيرازى كه در فتح قلعهء « تبر » گفته .

حديث تهمتن و داستان اسكندر * شنيده بودم و عقلم نداشتى باور

از آن‌چه ديدم و بشنيدم اندر اين ايام * فسانه‌هاى كهن راست شده مرا يكسر

سكندر از همه شاهان به مملكت‌گيرى * فسانه گشت و حكايت كنند از او بهتر

يكى به جيش ملك شاه ناصر الدين بين * كه ياد ناورى از داستان اسكندر

دگر گزاف شمارى و لاف پندارى * دليل قول من اينك امير شيرشكر

گزيده معتمد الدوله عم شاهنشاه * كه هم خجسته خصال است و هم ستوده سير

درين دو هفته هنرها از او پديد آمد * كه خيره ماند از او عقل و تيره گشت فكر

و گر به گفتهء فرهنگ اعتمادت نيست * به روزنامهء پاريس و انگليس نگر

( 1 ) متن : شاخهاى طرى .