سفرنامه فرهاد ميرزا ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٥

روز چهارشنبه چهاردهم شهر صفر :

پاريس بود زهره به چرخ فلك * پاريس بود شُهره به روم و چين

پاريس بود محفل بزم و سور * پاريس بود مجمع حور عين

اكنون نگر چگونه خراب آمد * از لشكر پروس قضا تمكين

لشكر چه لشكرى همه چون طوفان * لشكر چه لشكرى همه چون برزين

لشكر چه لشكرى همه چون ضيغم * لشكر چه لشكرى همه چون تنين

از هيبت او فتد به زمين لرزه * از حيرت ايستد به فلك پروين

ديوانه بود بيدقشان يكسر * فرزانه داشتند يكى فرزين

ملت بيافت زو خطر و حشمت * دولت گرفت زو شرف و تزيين

اندر يوروپ شخص نخستين است * جسمش قوى و عُمر كم از خمسين

روح هزار خواجه نظام الملك * در جسم او نموده قدر تضمين

تدبير از وزير و ظفر از بخت * تقدير از مصور ماء و طين

غيرت هم از سپاهى خون‌آشام * اسپهبدى ز پورشهء برلين

آغاز جنگ آخر جولاى است * در سال الف و هشتصد و سبعين « 1 »

خستند و سوختند و برافكندند * آن شهر و آن مناره و آن آيين

افسوس از منارهء ناپلئون * گرديد از جفاى فلك وارون

و له ايضا

شاهنشه فرانسه ناپلئون * محبوس شد به معركهء شالون 160

مىگفت گر فرانسه كند جنبش * گردد يوروپ يكسره غرق خون

در عالم مثال ازين زلزال * افتد خلل به دانش افلاطون

غافل از آن‌كه حضرت بارى را * تقدير ديگر است در اين گردون

در آب غرق گشت همى فرعون * در خاك خسف كرد همى قارون

صد الف و شصت الف در آن ميدان * تسليم شد به همره ماكماهون 161

بردند شاه را به سوى برلين * گرديد از قضاى فلك مسجون

در پنجم جمادى آخر بود * در غين و را و زا پس لام و نون « 2 »

راندند لشكرى به سوى پاريس * آن ملك شد به ذل ابد مقرون

كندند آن مناره ز بُن چونانك * اعراب بركنند همى عُرجون

خرجش به غير توپ كم از مليان * طولش به ذرع شاه ز چل افزون

افسوس از منارهء ناپلئون * گرديد از جفاى فلك وارون

و له ايضا

پاريس شد خراب از آن لشكر * قحط و غلا فتاد در آن كشور

سنت‌كلود 162 گشت همى ويران * صد حيف از آن عمارت خوش‌منظر

( 1 ) سال 1870 . ( 2 ) سال 1287 .