فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٤

خواجه علاء الدين

دست گرفت و نماينده هردو گروه نظامى و مذهبى محسوب مىشد . بنابراين با شدت عمل جهت مبارزه با فروپاشى كه در كليهء زمينه‌ها پيش آمده بود دست به كار شد .

اولين كار شمس الدين على اصلاح وضع مالى دولت بود كه نابسامانى آن سبب پريشانى ملت و تهى گشتن خزانه دولت شده بود . از عوامل اين كار وضع برات و حواله‌هاى براتى بود . يعنى دولت حقوق كارمندان ، به خصوص نظاميان را به صورت براتى به ماليات‌دهندگان حواله مىكرد و براتها به موقع وصول نمىشد و خشم برات‌داران را فراهم مىآورد ، كينه و دشمنى رعايا را با نظاميان شدت مىبخشيد و از طرفى با ضعف مالى ، ضعف نظامى نيز فراهم مىگشت ؛ بنابراين خواجه شمس الدين على براى جلوگيرى از اين مسائل ، برات را ملغى ساخت و دستور داد هر مؤدى مالياتى ، بدهى خود را به خزانهء دولت بپردازد و هر حقوق‌بگير ، حقوق خود را از خزانهء دولت بگيرد . اين كار هم از بدبينى افراد جامعه نسبت به هم كاست و از ظلم و تعدى و تجاوز نظاميان به افراد جلوگيرى و هم طبقه نظاميان را جهت مبارزه با دشمنان خارجى فراخ بالتر و قويتر ساخت .

خواجه شمس الدين على براى تقويت بنيه دفاعى سربه‌داران به ساماندهى نظاميان پرداخت و سپاه هيجده هزار نفرى را با حقوق ثابت فراهم ساخت . اين سپاه سر و سامان يافته نه تنها دشمنان سربه‌داران يعنى جانى قربانيها و طغاتيموريان و آل كورت از جمله به متصرفات بازداشت بلكه سرزمينهاى از دست رفته را به قلمرو سربه‌داران باز گردانيد .

خواجه شمس الدين على نابسامانى گذشتگان خود را نتيجه عدم رعايت عدالت و مساوات مىدانست . بنابراين او با شدت و بدون تبعيض به گسترش عدالت پرداخت . اغلب مورخين عمل او را مستبدانه و توأم با وحشت و اشاعه سختگيريها قلمداد كرده‌اند .

خواجه شمس الدين على با برنامه‌هاى عمرانى كار را رونق داد . تأسيس انبارهاى بار و مساكن رفاهى را در سبزوار و اطراف آن به او نسبت مىدهند . ولى با اين همه ايجاد كار و بسط عدالت و مردم داراى مخالفين بر او خرده مىگرفتند ، او را مستبد و خودرأى خطاب مىنمودند . نه درويشان از او خشنود بودند و نه نظاميان . بنابراين پس از قريب به پنج سال حكومت به دست يكى از نوكران خويش به نام « حيدر قصاب » كشته شد .

خواجه صدر الدين احمد خالدى زنجانى

خواجه صدر الدين احمد خالدى زنجانى

خواجه صدر الدين از قاضىزادگان زنجان بود كه در جوانى به خدمت امير طغارچار كه در دربار ارغون بود پيوست و نيابت او يافت و بعدها از طرف غازان خان در 694 ه . ق . به مقام وزارت رسيد ولى سرانجام در اثر سعايت مخالفان نادرست خود مورد خشم غازان خان قرار گرفته دستگير و زندانى شد .

خواجه عبد الحى

خواجه عبد الحى

وزير نوشيروان خان و ملك اشرف ( از ايلخانان مغول ) .

خواجه علاء الدين

خواجه علاء الدين

بعد از خواجه نجيب الدين سلطان اويس مقام وزارت را به خواجه علاء الدين محول كرد . خواجه علاء الدين در اوايل ايام وزارت خود مريض شد و