سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى ) — الصفحة ٥١٧

144 تيموريان يا گوركانيان 771 - 913 / 1370 - 1507

80 - 812 / 1404 - 1409 پير محمد بن عمر شيخ بن تيمور ، در فارس

807 - 812 / 1404 - 1409 رستم بن عمر شيخ ، در جنوب عراق عجم

812 / 1409 خليل سلطان بن ميرانشاه ، در رى ، فت 814 / 1411

812 - 1409 بايقرا ابن عمر شيخ ، در فارس

815 - 817 / 1412 - 1414 اسكندر بن عمر شيخ ، در فارس و سپس در عراق عجم

817 - 1414 شاهرخ بن تيمور ، قلمرو خود در خراسان و ماوراء النهر را با ايران غربى و مركزى متحد مىسازد .

تيمور از ميان طايفهء برلاس ، مغولان ترك‌مآب شده ، كه در اولوس جغتايى ( بنگريد به شمارهء 132 ) چادرنشينى مىكردند ، برخاست . با آن‌كه خانواده‌اش ممكن است بعدها ادعا كرده باشند كه از تبار چنگيزيانند ، تيمور شخصا هرگز چنين ادعايى نكرد و هميشه به داشتن لقب عربى - اسلامى امير تابع بود و آن را بر عنوان تركى خان ترجيح مىداد . اما به علت ازدواج با شاهزاده خانمى كه چنگيزىمآب شده بود ، لقب گورگان / كوركن يافت كه در زبان مغولى به معناى « داماد پادشاه » است . تيمور يك امپراتورى نظامى در آسياى مركزى ، غربى و جنوبى برپا كرد . اما علاقهء تيمور بيشتر به سرزمين‌هاى آباد و مسكون فرهنگ قديم اسلامى و هندى بود ، نه دشتها و كوهستانهاى آسياى داخلى و اين خط شاخصى بود كه او را از بقيهء فاتحان پيشين مغول جدا مىساخت . وى سرانجام براى خود پايتختى دائمى ساخت ، يعنى سمرقند و با آن‌كه بدون ترديد مردى مذهبى نبود ، ايدئولوژى دينى - اسلامى را براى خود در تاختن به مناطقى چون قفقازيه و هند يارى دهنده و سودمند مىدانست .

تيمور در ماوراء النهر از هم متلاشى كه بر اثر زوال قدرت خانات جغتايى در مغرب ، ضعيف شده بود به قدرت رسيد . در دورهء افول قدرت ، اقدامات متعددى از سوى مغولستان براى استقرار مجدد اولوس جغتايى به عمل آمد ، اما نتيجه‌اى به بار نياورد . با اين‌همه ، هنوز احساسى براى مشروعيت حكومت مغولان وجود داشت . ازاين‌رو ، تيمور وقتى به قدرت رسيد نخست خان‌هاى پوشالى چنگيزى را ، از جمله يكى از اعقاب خان بزرگ اوگتاى ، يعنى سميورغتمش و پسرش را در ماوراء النهر به حكومت منصوب كرد .