سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — الصفحة ٦٠

پىنوشت‌ها :

( 47 ) - ميرزا نظام ، ميرزا نظام الدين خان مهندس الممالك متولد 1260 ه . ق در قريهء برزآباد كاشان و از شاگردان اعزامى به اروپا در سال 1275 ه . ق ر . ك . مهدى بامداد ، همان ، ج 4 ، ص 387 .

( 48 ) - ناصر الملك ، منظور محمود خان ناصر الملك همدانى جّد ميرزا ابو القاسم خان ناصر الملك مىباشد .

( 49 ) - اصل : كبير

( 50 ) - اصل : خاند

( 51 ) - اصل : ترجيح

( 52 ) - كال : زمين شكافته و آبكند ، و آبكند به فتح رابع و سكون نون و دال ابجد ، زمينى را گويند كه آب آن را كنده باشد و چاكها و جرها در آن افكنده ( برهان قاطع ) .

( 53 ) - تجير : پردهء كلفت كرباسى كه عموما با چادر حمل مىشود ( لغت‌نامهء دهخدا )

( 54 ) - وزير خارجه ، منظور ميرزا سعيد انصارى مؤتمن الملك است .

( 55 ) - جقه : جقه‌اى ساخته از پر پرندگان كه بر بالاى پيش‌كلاه پادشاهان ايران است ( لغت‌نامهء دهخدا ) .

( 56 ) - « نه‌وار » به لهجهء آذرى به معنى چى هست ؟

( 57 ) - خاك‌فرج كه امروزه به فرج‌آباد معروف است ، دهى است از دهستان قمرود بخش مركزى شهرستان قم ، واقع در سى هزار گزى شمال خاورى قم . ناحيه‌اى است واقع در جلگه ، از رودخانهء قره‌چاى مشروب مىشود و ساكنان آن از طايفهء شاهسون هستند ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، همان ج 1 ) .

( 58 ) - لكنته : چهارپا و دد پر و موى ريخته و ضعيف شده .

( 59 ) - در اصل بجاى نقطه يك عبارت طنزآلود 12 كلمه‌اى است كه جهت حفظ احترام لباس متولىباشى حذف گرديد .

( 60 ) - قلچاق : مأخوذ از تركى ، بازوبند آهنين ( فرهنگ نفيسى )

( 61 ) - يك كلمه نامفهوم و يا نامعقول در مورد آقا سيد جواد حذف گرديد .

( 62 ) - اصل : تلغرافخانه .

( 63 ) - اصل : عاريته

( 64 ) - اصل : طايفه

( 65 ) - به مارق رفتن : در اصطلاح ناصر الدين شاه ، به تيررس آمدن شكار ، اعم از اين‌كه شكارچى به شكار نزديك شود يا شكارچى در سنگر و كومه باشد و شكار نزديك او شود ر . ك . روزنامهء سفر گيلان ناصر الدين شاه ، دكتر منوچهر ستوه ، به نقل از ( مهندس مير شمس الدين مهنا ) .

( 66 ) - موچول خان : غلامحسين خان صديق السلطنه .

( 67 ) - كنارگرد - نام يك‌آبادى نزديك تهران با عرض جغرافيايى 35 درجه و 22 دقيقه و طول 51 درجه و 16 دقيقه و 945 متر ارتفاع از سطح دريا . دكتر محمد حسين پاپلى يزدى ، همان ، ص 462 .

( 68 ) - اصل : پوشيده .