سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٢

3 - شهر قم در دورهء ناصرى از نگاه مادام ديالافوا 1

3 - شهر قم در دورهء ناصرى از نگاه مادام ديالافوا 1

3 - شهر قم در دورهء ناصرى از نگاه مادام ديالافوا 1 ژوئيه اوت 1881 ( شعبان و رمضان 1298 )

مارسل ديالافوا مهندس و باستانشناس معروف در سال 1881 ميلادى به هزينهء شخصى از راه تركيه و قفقاز به ايران آمده و مدت يك سال در تركيه و قفقاز و شمال و مركز و جنوب ايران و بين النهرين به مطالعهء ابنيهء تاريخى قديم و جديد پرداخته است و پس از مراجعت به فرانسه در سال 1884 دوباره به ايران برمىگردد و مدتها در اين كشور مشغول حفارى و كاوش مىشود و اشياى آنتيك نفيس زيادى از زير خاك بيرون مىآورد ، از آن جمله است كاشيهاى سربازان جاويدان و كاشيهاى تزيينى دوران هخامنشى كه فعلا زينت‌افزاى موزهء لوور پاريس است . 2

بارى مادام ديالافوا هم در اين مسافرتها با شوهر خود همراه بوده است ، اين زن فاضله از هنگام حركت از فرانسه تا موقع مراجعت به آنجا ، وقايع روزانهء مسافرت و نتيجهء مشاهدات و تحقيقات و مطالعات شوهر خود را مشروحا يادداشت كرده و به صورت كتابى منتشر كرده است . 3

ذيلا خاطرات مادام ديالافوا را از سياحت قم به نظر مطالعه‌كنندگان گرامى مىرساند :

20 ژويه [ 1881 ] [ 23 شعبان 1298 ] - در اين مسافرت راهنماى ما سرتيپ عباسقلى خان آجودان نايب السلطنه است . ديروز عصر از تهران حركت كرده‌ايم . روز ميزان الحراره درجه چهل را نشان مىدهد ولى در شب به تدريج تنزل كرده و به درجهء دوازده مىرسد . البته اين نوع تغيير فوق العادهء هوا تحمل‌ناپذير و زيان‌آور است .

يك نفر ماژور اتريشى پير هم با پسر خود از همسفران ماست . اين ماژور براى تربيت قشون به ايران آمده و در مدرسه دولتى هم 4 درس حشره‌شناسى به زبان فرانسه مىدهد .

اما زبان ما را بسيار بد تلفظ مىكند و چون شاگردانش مطالب او را نمىفهمند معلم و شاگرد باهم ساخته‌اند ، او نيز مىخواهد به ساوه رفته ، از دوست خود بارون اتريشى كه فعلا حاكم ساوه است ملاقاتى كرده و راجع به تجارت اتريش مطالعاتى بكند .

در موقع ظهر كاروان در زير اشعهء آتشبار آفتاب به قلعه پيك رسيد 5 ، سرتيپ امر كرد كه ما را به خانه سلطان فوج ببرند .

سلطان خانه خوبى داشت ، تالارى كه ما در آن وارد شديم دوبادگير داشت و جريان